تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٤٩ - شرح آيات

پرهيز كردن از سركوبهاى الاهى در دنيا و دور شدن از اصحاب شمال در سراى ديگر است.

«فَسَبِّحْ بِاسْمِ رَبِّكَ الْعَظِيمِ‌- پس به نام پروردگار بزرگت تسبيح گوى.» از آن روى گفت «باسم ربّك» كه آن راه تسبيح او تعالى است، چه آدمى هيچ وسيله‌اى براى پيوستن به پروردگار خويش جز نامهاى او ندارد، و از آن جهت گفت «العظيم» كه

/ ٣٢٩ ١- آن رمز تسبيح صحيح است، زيرا كه معرفت بزرگى خدا شرط اساسى براى قدرشناسى حقيقى او است. مگر مشكل هر يك از اصحاب الشمال اين نبود كه به خداى بزرگ ايمان نداشت؟ إِنَّهُ كانَ لا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ الْعَظِيمِ‌. و اگر در هر انسانى به جستجو بپردازيم، او را تهى از ايمان به پروردگارش نمى‌يابيم، ولى اصحاب الشمال (مشركان و كافران) ايمان به خدا به اندازه‌اى كه او بزرگ و منزه از هر چيز ناشايسته نسبت به مقام او است ندارند، و همين سبب آن مى‌شود كه شريكانى از ميان آفريدگانش براى او برگزينند كه در آنها عظمتى مى‌بينند يا به پندار خويش آنها را بزرگ مى‌بينند ... و اين همان نهانگاه دردى است كه فلسفه‌هاى گمراه كننده بشرى از تجسيدى و تشبيهى و شركى و نظاير اينها از آنجا برخاسته ... و شايد به همين سبب بوده باشد كه تسبيح خدا با ذكر عظمت او در ركوع و علوّ او در سجود (سبحان ربّى العظيم و بحمده، سبحان ربى الأعلى و بحمده) در نمازها واجب شده، و بلكه نماز از آغاز تا پايان آن به صورت تسبيحى براى خداى عزّ و جلّ درآمده است.

٢- بدان سبب كه سياق در پيرامون قرآن دور مى‌زند، و آن آشكارترين نشانه‌هاى عظمت خدا به صورت مطلق است، پس در آن عظمت او تعالى تجلّى پيدا كرده است ... به صورتى آشكارتر و گسترده‌تر و بزرگتر از تجلّى او در طبيعت و در نفس و در هر چيز ديگر.