تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٣٧ - شرح آيات

مدّعى داشتن اين علم‌اند، اما از لحاظ اشتقاق لفظى ظاهرا از نامهاى دخيل در زبان عربى از زبانهاى ديگر است كه از فرهنگهاى جاهلى به ديانتهاى آسمانى همچون يهوديت و نصرانيت و از طريق آنها به جهان عرب انتقال يافته است، و صاحب المنجد آن را مستعرب دانسته و گفته است كه از كهن عبرانى يا كهنا در سريانى گرفته شده است، [٩٢] و نزديكتر به فهم آن است كه اين نام و حرفه از قوم عبرى است، بدان جهت كه قوم يهود در شبه جزيره عربستان سكونت جستند و تلاشهايى براى نشر اصول و افكار خود در آن انجام دادند.

و به صورت تاريخى اين امر به اثبات رسيده است كه اغلب كاهنان از يهود و نصارى بودند و آن را وسيله‌اى براى رسيدن به پيشوايى روحانى قرار مى‌دادند.

اما چگونه كاهنان احكامى را بيان مى‌كنند كه مردمان آنها را غيب مى‌دانند؟ پاسخ آن سببهايى است كه در ذيل مى‌آوريم

اولا: هوش سرشارى كه به آنان كمك مى‌كرد تا اشاره‌هاى حقايق و دلالتهاى ظواهر را همچون بعضى از جاسوسان پيشرفته زمان حاضر به خوبى دريابند.

ثانيا: توانايى بر پرده برداشتن از روى آينده و پيشگويى كردن از آن، و اين قدرت را اغلب مردمان دارند، ولى كاهنان اين نيرو را در خود رشد و پرورش مى‌دهند و در اين كار چنان عمل مى‌كنند كه سياستمداران بزرگ و بازيكنان شطرنج و نظاير اينها.

ثالثا: اتصال پيدا كردن با جن و ارواح شيطانى از راه رياضتهاى روحى خاصى كه مرتاضان امروز نيز چنان عمل مى‌كنند.

رابعا: آشنايى آنان با فرهنگها و علوم ناآشناى بر آن جامعه جاهلى، و اين عوامل به كاهنان مدد مى‌رساند تا نسبت به بعضى از حقايق ناشناخته در نزد مردم آشنا شوند كه آن را با بسيارى از دروغها و افسانه‌ها در هم مى‌آميخته و به ديگران عرضه مى‌داشتند.