تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٠٢ - شرح آيات
پادشاهان كه بر آن مىنشينند تشبيه مىكردند، توجه داشتند. تعالى اللَّه عما يصفون علوّا كبيرا.
سلمان المحمدى گفت: يكى از ترسايان از امير المؤمنين على بن ابى طالب (ع) پرسيد كه آيا پروردگارت حمل مىشود؟ پس او (ع) گفت: «پروردگار ما، جل جلاله، به حمل كردن وامىدارد ولى حمل نمىشود»، و آن نصرانى گفت: چگونه چنين است در صورتى كه ما در انجيل مىبينيم «و هشت (فرشته) بر بالاى خود عرش پروردگارت را حمل مىكنند»؟ پس على (ع) گفت: «فرشتگان عرش را حمل مىكنند، و عرش چنان كه تو تصور مىكنى همچون تخت نيست، بلكه چيزى محدود و آفريده و تدبير شده است، و پروردگارت- عزّ و جلّ- مالك آن است، نه اين كه بر آن قرار گرفته باشد به صورتى كه چيزى بر روى چيز ديگر قرار مىگيرد، و به فرشتگان فرمان داد كه با قدرتى كه به آنان داده بود آن را حمل كنند»، و نصرانى گفت: راست گفتى خدا تو را بيامرزاد. [٤١] امام رضا (ع) گفت:/ ٢٨٦ «و محمول جز خدا است، و از هيچ كس كه به خدا و عظمت او ايمان آورده شنيده نشده است كه در دعاى خود گفته باشد: يا محمول»، پس ابو قرّة به او گفت: «يَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ»؟ و گفت: «الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ»؟! پس امام رضا (ع) گفت: «عرش خدا نيست، و عرش نام علم و قدرت است، و در عرش همه چيز هست، و سپس افزود
حمل به سوى غير او، آفريدهاى از آفريدگان او بدان سبب كه او آفريدگانش را به بردگى گرفت تا عرش او را حمل كنند، و آنان حاملان علماند». [٤٢] عرش، نماد هيمنه و تسلط و علم است، و جايگاهى است كه در آن علم و قضا و قدر و فرمان دادن او به فرشتگان متجلى مىشود، كه اينان به نوبه خود فرمان او را اجرا مىكنند، و شايد مهمترين حكمت در آفرينش عرش آن بوده باشد كه
[٤١] - همان جا به نقل از كتاب التّوحيد.
[٤٢] - همان منبع، ص ٤٠٥.