تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٢٨٧ - شرح آيات

خود كلمه نيز اين توهم را از ميان مى‌برد كه عاتية عبارت از چيزى باشد كه از تقدير و تدبير بيرون است، و به همين سبب ايمن ماندن هود و كسانى كه به او ايمان آورده بودند از خطر اين باد (كه بر آنان همچون نسيمى مى‌گذشت) دليل بر آن است كه مسخّر فرمان خدا بوده است.

اين پرسش پيش مى‌آيد كه: چرا خدا وزش باد را يك لحظه قرار نداد، در صورتى كه توانايى آن را داشت كه با همين يك لحظه وزيدن آنان را هلاك كند؟ و به چه سبب اين مدت به هفت شب و هشت روز كشيده شد (گفته‌اند: از صبح چهارشنبه تا شب چهارشنبه پس از آن)، [١١] به آن جهت كه اثر آن در جانهاى معذبان، با دراز شدن مدت، بيشتر خواهد بود، به همان گونه كه بهترين موعظه در برابر قلوب مؤمنان و معاصران ايشان است، و سخترين تهذيب براى آيندگان، و شايد در اين اشاره‌اى در سراسر تاريخ به دامنه خوددارى و اسباب بقاى تمدنهايى بوده باشد كه مدت درازترى دوام پيدا كرده بوده‌اند. و طبرسى در مجمع البيان گفته است: حسوما به معناى متوالى و پى در پى است و مأخوذ از (حسم الداء بمتابعة الكىّ عليه) يعنى در پى داغ كردن اندام پياپى گرفتار درد شد، چنان است كه شرّ پياپى به آنان رسيد تا ايشان را مستأصل كرد و از بين برد، و به قولى به معنى بريدن است، و در اين صورت معنى حسوما مى‌شود: آنان را از ميان برد و نابود كرد و دنباله‌شان را قطع كرد، [١٢] و شمشير را از آن روى حسام مى‌گويند كه به هر چه زده شود آن را مى‌برد. [١٣] «فَتَرَى الْقَوْمَ فِيها صَرْعى‌ كَأَنَّهُمْ أَعْجازُ نَخْلٍ خاوِيَةٍ- و آن قوم را در آن مى‌بينى كه بر زمين همچون اشخاص گرفتار صرع افتاده‌اند و همچون تنه‌هاى درخت خرمايى به نظر مى‌رسند كه درونشان پوسيده است و به هيچ كارى نمى‌خورند.» [١٤]