تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ١٨١ - شرح آيات

/ ١٧٤ و كافران در زندگى با تمام حواس و عقل و فهم خود راه نمى‌روند، و هيچ چيز بهتر از اين دليل كار آنها نيست كه گوشهاشان از شنيدن موعظه باز مانده، و خردهاشان از فهم حق و رسيدن به آن، چنان كه خود و پروردگارشان از آنان توصيف كرده، ناتوان شده است: «لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها- قلبهايى دارند كه با آنها چيزى نمى‌فهمند، و چشمانى كه با آنها چيزى نمى‌بينند، و گوشهايى كه با آنها چيزى نمى‌شنوند»، [٤٤] و تأكيدى بر اين مطلب است گفته خداى تعالى در تفسير معنى مكبّ

«قُلْ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَكُمْ وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ قَلِيلًا ما تَشْكُرُونَ‌- بگو كه او كيست كه شما را آفريد و برايتان گوش و چشم و قلب قرار داد، و حال آن كه شما كمتر سپاسگزارى مى‌كنيد.» گفته‌اند: شما شكر نمى‌كنيد مگر اندكى، و به قولى: معنى اين است كه از ميان شما جز عدّه كمى سپاسگزارى نمى‌كنند، و هر دو معنى درست است. و شكر نعمت دو جنبه دارد.

اول: اين كه آدمى نعمتهاى خدا را در معصيت او به كار نبرد. همچون اين كه با گوش خود چيزى را بشنود كه شنيدن آن بر او حرام است همچون غيبت و دروغ و غناء، يا با چشم خود به چيز ممنوعى همچون عرض و عورت مردم نگاه كند، يا قلب خود را لانه شيطان قرار دهد و آن را از گمانها و نيتهاى بد و انديشه‌هاى گمراه كننده و نظاير اينها آكنده سازد.

و امام صادق- عليه السلام- گفت: «سپاسگزارى نعمت دورى گزيدن از چيزهاى حرام است»، [٤٥] و امام على- عليه السلام- گفت: «شكر هر نعمت پرهيز كردن از چيزى است كه خدا حرام كرده است». [٤٦] دوم: اين كه آنچه را كه خدا به او انعام كرده است، در راه اطاعت از او و