اما توكل به معنى واگذارى امور به‌حال خود، خوددارى از تلاش، استفاده نكردن از وسايل و اسباب عادى، رها كردن مسؤوليتها، عدم رعايت اصول و ضوابط، بى‌دقتى و بى‌انضباطى نه تنها در ديدگاه اسلام ارزش محسوب نمى‌شود خود نوعى فرار از مسؤوليت و ضد ارزشهاى اسلامى به شمار مى‌آيد. [١]

در صحنه‌ها و فراز و نشيبهاى نبرد اتفاقات بسيارى رخ مى‌دهد كه هر كدام مى‌تواند سرنوشت جنگ را به نفع يك طرف و به زيان طرف ديگر دگرگون سازد. تنها عامل اطمينان‌بخش براى رزمنده مجاهد توكل به خدا و اميد به وعده‌هاى الهى است كه گسترش اين ارزش والاى توحيدى و اسلامى مى‌تواند نه تنها در جبهه‌هاى جنگ كه در صحنه‌هاى مختلف اجتماعى و در تمامى عرصه‌هاى كار و تلاش بر كارآيى توانمنديهاى بالقوه و بالفعل جامعه بيافزايد و روح اعتماد به نفس را افزايش دهد.

٥. احياى ارزش شجاعت و نهراسيدن از دشمن كه نقش اين ارزش در بعد اجتماعى بسى مؤثرتر از بعد فردى آن مى‌باشد. به همان اندازه كه ترس، نيروها را فلج و بارقه‌هاى اميد را خاموش و تواناييها را كاهش مى‌دهد شجاعت، بر اقتدارات افزوده و اميد را در دلها پرفروغ و سطح كارآييها را بالا مى‌برد.

قرآن در توصيف رزمندگان مجاهد به اين خصلت الهى و ارزش والاى اسلامى اشاره مى‌كند:

(اَلَّذِينَ قٰالَ لَهُمُ اَلنّٰاسُ إِنَّ اَلنّٰاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزٰادَهُمْ إِيمٰاناً وَ قٰالُوا حَسْبُنَا الله وَ نِعْمَ اَلْوَكِيلُ‌) [٢] «رزمندگان مجاهد كسانى هستند كه هرگاه مردم به آنها خبر مى‌دهند كه دشمن نيروهاى خود را براى نابودى آنها بسيج نموده است و آنها را از دشمن نيرومند مى‌ترسانند، عكس العمل آنها چنين است كه به‌جاى ترس بر ايمان آنها افزوده مى‌شود و آنها بر اين شعار تكيه مى‌كنند كه ما را خداى بس است و او بهترين ياور است».

شجاعت درسى است ارزشمند كه رزمنده مجاهد آن را در تب و تاب جبهه نبرد و حوادث تلخ و شيرين جنگ مى‌آموزد و در صحنه‌هاى پيكار اجتماعى و عرصه‌هاى تلاش

[١] . حديث معروف نبوى: «اعقل ثم توكل» اشاره به اين معنى دارد بحار الانوار، ج ٧١ ص ١٣٧ و كنز العمال، ج ٣ ص ١٠٣.

[٢] . آل عمران، آيه ١٧٣.