يكى از اقسام جهاد در فقه اسلامى جهاد با بغاة است كه عليرغم داخلى بودن اين نوع جنگ ولى در فقه در رديف اقسام جهاد آمده است. علامه حلى از فقهاى بزرگ شيعه درمبحث «برخورد باكسانى كه برعليه حكومت امام (ع) شورش مى‌كنند» (اهل بغى) در كتاب تذكره الفقهاء مى‌نويسد: [١]

روش فقها آن بوده است كه وقتى بحث به اين مسأله مى‌رسيد معمولاً موضوع امامت را در اينجا مطرح مى‌نمودند تا روشن كنند آن امامى كه بايد از فرمانش اطاعت شود وبا مخالفت وشورش برعليه او فرد ياگروه شورشى، باغى محسوب مى‌شوند كيست وبايد داراى چه خصايص و صفاتى باشد؟

فقها معمولاً در باب جهاد، فصلى را تحت عنوان بغاه مطرح مى‌كنند كه به عنوان نمونه شيخ طوسى در المبسوط [٢] و ابن ادريس در السرائر [٣] و محقق حلى در شرايع و علامه حلى در قواعد [٤] و مختلف الشيعه [٥] و تذكره و نيز صاحب جواهر در جواهر الكلام [٦] و كاشف الغطاء در كشف الغطاء [٧] را مى‌توان نام برد و روايات متعدد آن را مى‌توان در كتاب وسائل الشيعه و سنن بيهقى [٨] مورد مطالعه قرار داد. [٩]

اصل واژه بغى از اين آيه گرفته شده است: (وَ إِنْ طٰائِفَتٰانِ مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ اِقْتَتَلُوا فَأَصْلِحُوا بَيْنَهُمٰا فَإِنْ بَغَتْ إِحْدٰاهُمٰا عَلَى اَلْأُخْرىٰ فَقٰاتِلُوا اَلَّتِي تَبْغِي حَتّٰى تَفِيءَ إِلىٰ أَمْرِ الله‌). [١٠]

مناسبت تاريخى اين آيه چنين بوده است كه بين دو گروه از انصار درمدينه برخورد مسلحانه‌اى رخ داد وآنگاه كه اين آيه نازل شد پيامبر (ص) آن را برانصار خواند. سلاحها را برزمين نهادند وجنگ درميان آن دو گروه ريشه‌كن شد.

گرچه دراين آيه به مسأله قيام برعليه امام وشورش برعليه حكومت وى مطرح نشده ولى

[١] . علامه حلى، تذكرة الفقهاء، ج ١ ص ٤٥٢ تا ٤٥٧.

[٢] . المبسوط، ج ٧ ص ٢٦٧.

[٣] . السرائر، ج ٢ ص ١٩.

[٤] . شرح شرايع و جواهر الكلام، ج ٢١ ص ٣٢٤.

[٥] . مختلف الشيعه، ج ٤ ص ٤٤٨.

[٦] . جواهر الكلام، ج ٢١ ص ٣٢٢.

[٧] . كشف الغطاء، كتاب الجهاد.

[٨] . سنن بيهقى، ج ٦ ص ١٠٠.

[٩] . وسائل الشيعه، ج ١١ ص ١٦.

[١٠] . حجرات، آيه ٩، هرگاه دو گروه ازمؤمنان مسلحانه درگير شدند اصلاحشان دهيد، آن گاه كه يكى از آن دو برديگرى شوريد (ظلم كرد و تفوق طلبى نمود) با او بجنگيد تابه فرمان خدا درآيد.