دار الندوه از اماكن تاريخى مهمى است كه هم در دوران جاهليت و هم در عصر پيامبر (ص) نقش سياسى و اجتماعى مهمى را در اوضاع مكه و حجاز ايفا مى‌نمود و مركز خطرناكترين توطئه‌ها بر عليه اسلام و جان پيامبر (ص) و مسلمانان غيور و مقاوم بود.

در دوره خلفاى عباسى محل دار الندوه به مسجد تبديل گرديد و در توسعه مسجد الحرام در داخل آن قرار گرفت، اما نشانى از آن بجاى نماند و مستند عينى بخشى از تاريخ جاهلى و اسلام از ميان رفت.

[١] . محل حلف الفضول:

حلف الفضول به پيمانهايى گفته مى‌شود كه در جاهليت براى احقاق حق مظلومان بين تعدادى از سران صاحب نفوذ عرب كه نامشان فضل بوده منعقد گرديد و پيامبر (ص) نيز بنا بر اهميت اين پيمانها و نقشى كه در دادخواهى مظلومان داشت در انعقاد آنها حضور داشت و همواره از آن پيمانها به نيكى ياد مى‌فرمود. و بارها مى‌گفت: اگر اكنون (پس از بعثت) هم به آن پيمانها دعوت شوم از آيين دعوت استقبال مى‌كنم.١

مراسم حلف الفضول در بيست سال قبل از بعثت پيامبر (ص) در خانه عبد الله بن جدعان انجام گرفت و اين محل به خاطر عدالت و حضور پيامبر (ص) در آن محل و ستايش آن حضرت مورد احترام قرار گرفت لكن در جريان توسعه مسجد الحرام تخريب و بدون هيچ‌گونه نشانه‌اى به مسجد الحرام ملحق گرديد.

١. محل دعوت نخستين:

اولين دعوت پيامبر (ص) پس از بعثت بنا به امر: (وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ اَلْأَقْرَبِينَ‌)

در خانه حارث بن عبد المطلب انجام گرفت و اين واقعه بزرگ تاريخى به اين خانه موقعيت ويژه‌اى بخشيد كه خاطره دعوت خاص پيامبر (ص) را در دلها زنده مى‌نمود.

در اين دعوت نخستين سران قريش بود، كه پيامبر (ص) مسأله مهم وصايت و جانشينى خود را نيز مطرح نمود و آن را برازنده كسى شمرد كه نخستين مسلمان باشد. [٢]

اين جايگاه بس مقدس و رفيع در جريان توسعه مسجد الحرام به اصلش ملحق گرديد ولى در حذف هويّتش مورد جفا قرار گرفت.

١٧. خانه خديجه:

فداكارى و ايمان خديجه در تاريخ و سرنوشت اسلام نقشى مؤثر، آموزنده و جاودانه دارد. خانه اين بانوى بزرگ اسلام نخستين بارقه‌هاى وحى را به خود ديده

[١] . سيره ابن هشام، ج ١ ص ١٣٤.

[٢] . رك: تاريخ طبرى، ج ٢ ص ٦٢ و بحار الانوار، ج ١٨ ص ١٩٦.