اكتفا نمودن به حد اقل نيروها و محدود نمودن جنگها به طرق مختلف و عدم استفاده از نيروهاى غير قابل اطمينان در راستاى انطباق با موازين نظامى اسلامى از شواهد قابل مطالعه اى است كه دفاعى بودن جنگها را در تاريخ اسلام به اثبات مى‌رساند. زهرى مى‌گويد:

مسلمين مدينه از پيامبر اكرم (ص) پرسيدند آيا اجازه داريم كه از يهوديان هم پيمان استمداد نماييم‌؟ پيامبر اكرم فرمود: ما بآنها احتياجى نداريم. [١]

در مورد ديگر يك گروه ششصد نفرى از يهوديان قبيله قينقاع تحت رهبرى منافق معروف ابن اُبّى براى كمك به پيامبر اكرم آمدند، ولى پيامبر گرامى (ص) فرمود: ما احتياجى بآنها نداريم و از مشركين براى جنگ با مشركين كمك نمى‌گيريم. [٢]

مسلم در صحيح خود اين دستور اخلاقى را از پيامبر اكرم (ص) در صحنه جنگ نقل مى‌كند كه فرمود: خدا امر كرده است كه در هر موردى خوشرفتارى را پيشه سازيد در اين صورت اگر كسى را مى‌كشيد او را به بهترين شيوه بكشيد. [٣]

در زمينه علل پيشرفت سريع اسلام چه از طرف مورخين دانشمند و چه از طرف مستشرقين مطالعات و بررسيهاى فراوانى به عمل آمده و نظرات گوناگون و احياناً مغرضانه‌اى ابراز شده است كه از آن جمله نظريه معروفى است كه اسلام را دين شمشير و شمشير را عامل پيشرفت اسلام معرفى كرده است.

اين نظريه نه با تاريخ فتوحات اسلامى كه مشروحاً ثبت گرديده تطبيق و نه مستند به شواهد و اسناد تاريخى است و نيز مستشرقان محقق آن را مورد تأييد قرار نداده‌اند.

محققانى چون سير توماس. ارنولد مستشرق معروف انگليسى در كتاب دعوت و گسترش اسلام، از مؤلف امريكايى كتاب اطلس تاريخ اسلامى، گوستاو لوبون مستشرق شهير فرانسوى در كتاب تمدن اسلام و عرب، جرجى زيدان مورخ معروف مسيحى در تاريخ تمدن اسلامى، آدم منز در كتاب تمدن اسلام در قرن چهارم هجرى، نويسنده كتاب پيشرفت سريع اسلام و بالاخره جان ديان پورت محقق با انصاف غرب در كتاب عذر و تقصير به پيشگاه محمد و قرآن از جمله مستشرقان و مورخان مسيحى غرب هستند كه در برابر نظريه مغرضانه، شمشير عامل پيشرفت اسلام، سخت به دفاع پرداخته و آن را به عنوان يك تهمت ناروا و جاهلانه مردود و فاقد دليل و مستند شمرده‌اند.

[١] . تاريخ ابن كثير، ج ٤ ص ١٤.

[٢] . طبقات ابن سعد، ج ٢ ص ٢٧.

[٣] . صحيح مسلم، ج ٦ ص ٧٢.