ديگر در حقيقت نوعى حكم استثنايى و خاصى است كه در صورت مشاهده خيانت از طرف متحدين يا همپيمانان بايد انجام گيرد و همانطور كه ملاحظه شد در حقوق موضوعه معاصر نيز مشابه آن ديده مى‌شود.

[١] ٥. جهاد و قطع روابط ديپلماتيك

در منطق سياسى اسلام قطع روابط ديپلماتيك دليلى بر آغاز جهاد تلقى نمى‌شود و قطع روابط مى‌تواند دلايلى بجز مخاصمات مسلحانه در بر داشته باشد.

چنانكه روابط ديپلماتيك نيز خود دليل روابط صلح‌آميز نيست و ممكن است در اثناء جهاد روابط ديپلماتيك با دشمن در حال جنگ به صورت مذاكره يا با روشهاى ديگر ديپلماتيك آغاز گردد و يا عليرغم آغاز مخاصمات مسلحانه روابط ديپلماتيك قبلى همچنان ادامه يابد.

مشابه اين حالت را در جريان جنگ تحميلى عراق بر عليه ايران مشاهده كرده‌ايم كه جمهورى اسلامى ايران عليرغم حمله مسلحانه عراق، روابط ديپلماتيك خود را قطع نكرد و نمايندگان سياسى خود را فرا نخواند.

گرچه با اصل بودن روابط صلح آميز در انديشه سياسى بين المللى اسلام چنين به نظر مى‌رسد كه دارالاسلام همواره بايد با دولتهايى كه در حال جنگ نيست، روابط ديپلماتيك برقرار نمايد لكن با دقت بيشتر روشن مى‌شود كه روابط ديپلماتيك از ديدگاه اسلام تنها از حالت صلح ناشى نمى‌شود بلكه عامل و عنصر ديگرى در اين ميان وجود دارد كه در نوع روابط ديپلماتيك كاملاً مؤثر مى‌باشد.

مسأله مودت و مفهوم سياسى مقابل آن كه در آينده به‌طور مشروح مورد بحث قرار گرفت نشانگر اين عامل مؤثر است كه بر اساس اين عنصر سياسى ممكن است روابط ديپلماتيك به حداقل خود برسد و يا اصولاً منتفى گردد بدون آن كه حالت جنگ فيمابين رخ داده و يا ضرورت داشته باشد.

به عنوان مثال آيه: (لاٰ يَنْهٰاكُمُ الله عَنِ اَلَّذِينَ لَمْ يُقٰاتِلُوكُمْ‌...)١ در نظر مى‌گيريم كه مبين حالت صلح و مسالمت بين دولت اسلامى (دار الاسلام) و دولتهاى غير اسلامى مصداق آيه (دار

[١] . ممتحنه، آيه ٨.