دقت در اين دو بيان مبين آن است كه مصلحت حاكم بر روابط بين‌الملل مى‌تواند به عنوان مبنايى براى استنباط در مواردى كه نص خاصى وجود ندارد مورد استفاده قرار گيرد. با اين تفاوت كه در فقه شيعه به عنوان مبناى فقهى براى دستيابى به احكام حكومتى و در فقه اهل سنّت به عنوان دليلى فقهى براى استنباط احكام اوليه همچنين عرف حاكم بر روابط بين‌الملل مبناى مقبولى است كه در مسائل بيرون از حوزه نصوص اسلامى قابل استفاده مى‌باشد و ضرورت و نيازهاى برخواسته از شرايط خاص زمان بويژه در مسائل بين‌المللى نكته‌اى است كه نبايد از آن در تجزيه و تحليل مسائل سياست بين‌المللى غفلت ورزيد.

٨. اسراء و مجروحين

براى جلوگيرى از تكرار در اين مورد، بحث تفصيلى را به فصل مربوط به آثار جنگ و اسراء موكول مى‌نماييم.

٩. كليه كسانى كه در جنگ شركت نمى‌كنند

مانند شهروندان عادى و حتى كسانى كه در جبهه جنگ حضور دارند ولى كار مطبوعاتى مى‌كنند و نيز كليه كسانى كه كارى مربوط به تقويت بنيه نظامى دشمن انجام نمى‌دهند،

[١] . مجمع الزوائد، ج ٥ ص ٣١٤.

[٢] . جواهر الكلام، ج ٢١ ص ٧٧؛ المبسوط، ج ١٠ ص ٢٩؛ فتح القدير، ج ٤ ص ٤٩٠؛ المغنى، ج ٨ ص ٤٧٧ و السياسة الشرعيه، تأليف ابن تيميه، ص ١٢٣.

[٣] . همان.