فقه سیاسی - عمید زنجانی، عباسعلی - الصفحة ٤١٥ - نگاهى به تعريف تجاوز و ارزيابى آن

بود، و در بسيارى از گزارشهاى اين كميسيون عبارت «جنايت تجاوز» بارها به كار گرفته شده بود.

اين گونه موارد نشان مى‌دهد كه تعريف تجاوز در چه شرايطى و با چه نوع عوامل فشارى تدوين گرديد، به طورى كه حتى همگونى با اسناد ديگر حقوق بين الملل و انطباق با عملكردهاى دولتها نيز در آن منظور نشد.

١٣. مرز مشترك بين اعمال زور (تجاوز) و دفاع مشترك، نكته ديگرى است كه در قطعنامه تعريف تجاوز با به كار بردن عبارت «دفاع از خود» و بدون تفسير صحيح آن به چشم مى‌خورد.

با توجه به اين حقيقت كه معمولاً دليل عمده دولتهائى كه متوسل به زور شده و دست به تجاوز مى‌زنند همان دفاع از خود مى‌باشد، مى‌توان به اهميت اين نكته پى برد.

مرز مشتركى كه در اين قطعنامه بين تجاوز و دفاع به وجود آمده، كه توجيه هر تجاوزى را به دفاع از خود ممكن ساخته است، در حقيقت خنثى كننده نقش قطعنامه است.

بى‌شك دولتها حق دارند در مقابل حمله مسلحانه، از خود دفاع كنند، ولى هنگامى كه شكلهاى مختلف و پيچيده و ظريف مداخله در امور داخلى دولتها را مورد بررسى قرار دهيم تشخيص موارد تجاوز و دفاع مشروع دشوار مى‌نمايد. در چنين مواردى اگر فرضاً امكان به كارگيرى عبارتى جامع وجود نداشته باشد، لزوماً بايد عبارت به گونه‌اى باشد كه به نفع متجاوز و به زيان قربانى، قابل استناد نباشد و قدرتهاى بزرگ نتوانند از آن سوء استفاده نمايند. توجه به اين نكته موجب شده كه در ماده ششم قطعنامه تصريح شود كه: هيچ نكته‌اى در قطعنامه تعريف تجاوز به مقررات مندرج در منشور در زمينه كاربرد قانونى زور لطمه وارد نمى‌آورد.

ولى هيچ‌كدام از اين چاره‌جوئيها نتوانسته تعريف را از آن چنان ابهامى كه آن را به شمشير دو لب تبديل كرده بيرون آورد.

١٤. در مواردى كه دولتهاى سلطه‌جو دست به اقدامات زورمندانه براى محروم كردن ملتها از اعمال حق تعيين سرنوشت، آزادى و استقلال خود مى‌زنند، خواه