مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٢٢٨ - حدیث شریف قَضَوا الجهادَ الأصغر و بَقِیَ علیهم الجهاد الأکبر

[حدیث شریف: قَضَوا الجهادَ الأصغر و بَقِیَ علیهم الجهاد الأکبر]

معانی الأخبار، صفحه ١٦٠، طبع مطبعه حیدری در ١٣٧٩ هجریّه، مرحوم صدوق با اسناد متّصل خود روایت می‌کند از محمّدبن یحیی الخَزّاز:

«قال: حَدَّثنی موسی بن إسماعیل عن أبیه، عن موسیبن جعفر، عن أبیه، عن آبائه، عن أمیرالمؤمنین علیهالسّلام قال:

إنّ رسولَ الله صلّی الله و علیه و آله و سلّم بَعَثَ سَرِیّةً فلَمّا رَجَعوا قال: ”مرحبًا بقومٍ قَضَوا الجِهادَ الأصغرَ و بَقِیَ علیهم الجهادُ الأکبر.“

قیل: یا رسول الله و ما الجِهادُ الأکبر؟

قال: ”جِهادُ النّفس!“

و قال علیه السّلام: أفضلُ الجهاد مَن جَاهَد نفسَه الّتی بَین جَنبَیه.»[١] ـانتهی.

روایت فوق را در بحار، جلد ٦، صفحه ٤٤٣، از کافی، جلد ٥، صفحه ١٢، با سند متّصل خود از حضرت صادق علیهالسّلام آورده است، (البته بدون ذیل آن، که ”و قال علیه السّلام أفضل الجهاد“ ـالخ، بوده باشد؛ چون این ذیل از کلام حضرت موسی بن جعفر است نه از کلام رسول خدا) و سپس فرموده: «نوادر الراوندی بإسناده عن موسی بن جعفر عن آبائه علیهمالسّلام مثلَه.»

و در بحار، جلد ١٥، در قسمت دوّم که در اخلاق است، صفحه ٤٠ نیز از معانی الأخبار و أمالی صدوق تمام روایت را با ذیل آن نقل کرده؛ و ظاهراً ذیل آن را نیز از کلام رسول خدا گرفته است، چون علامت تحیّت را بعد از «ثمّ قال» کلمۀ «ص» قرار داده نه «ع» و سپس فرموده است: «و فی الاختصاص عنه علیه السّلام مثله.»

لکن این روایت را در اختصاص، صفحه ٢٤٠، مرحوم مفید بدون ذکر سند و

[١]ـ بحارالأنوار، ج ١٩، ص ١٨٢، و ج ٦٧، ص ٦٥؛ الاختصاص، ص ٢٤٠.