مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٤٠٥ - جمع بین روایاتی که منافات بدوی با روایات حسن ظن دارد

فهُوَ مَلعُونٌ مَلعُونٌ».[١]و[٢]

[جمع بین روایاتی که منافات بدوی با روایات حسن ظن دارد]

اگر چنانچه بعضی روایات ظاهراً منافی این روایات باشد، مثل:

«لا تَثِقَنّ بِأخیکَ کُلَّ الثِّقَةِ، فإنّ صَرعَةَ الاستِرسالِ لا تُستَقالُ»؛[٣]

و فی نهج: «إذا استَولَی الصَّلاحُ علَی الزّمانِ و أهلِهِ و أساءَ رَجُلٌ الظّنَّ برَجُلٍ لَم یَظهَر مِنهُ خِزیَةٌ فَقَد ظَلَمَ؛ و إذا استَولَی الفَسادُ علَی الزّمانِ و أهلِه ثُمّ أحسَنَ رجُلٌ الظّنَّ برَجُلٍ فَقَد غَرّرَ»؛[٤]

و قول أبی‌الحسن فی روایة محمّد بن هارون الجلّاب: «إذا کانَ الجَورُ أغلَبَ مِن الحَقِّ لا یَحِلُّ لأحَدٍ أن یَظُنّ بِأحَدٍ خَیرًا حتّی یَعرِفَ ذَلِکَ مِنهُ».[٥]

جمع میان این دو دسته روایات آن است که: مقصود از دسته اوّل فقط حسن ظنّ [باشد]، و [مقصود از دسته] ثانی آنکه در مقام عمل اعتماد نکند و آثار صحّت را بر آنها مترتّب ننماید.

و مقصود از روایت محمّد بن الفضل [الفضیل] آنست که بگوید: آن مؤمن

[١]ـ فرائد الأصول، ص ٧١٨.

[٢]ـ [این عبارت متّخذ و تلفیقی است از روایاتی که در کتب ذیل است: الخصال، ج ٢، ص ٦٢٢؛ الکافی، ج ٢، ص ٣٦١؛ بحارالأنوار، ج ٧١، ص ٢٣٦؛ عدة الداعی، ص ١٨٧. (محقّق)]

[٣]ـ وسائل ‌الشّیعة، ج ١٢، ص ١٤٧، با قدری اختلاف؛ بحارالأنوار، ج ٧١، ص ١٧٣.

[٤]ـ نهج البلاغة، طبع دار الهجرة، ص ٤٨٩؛ نهج البلاغة (عبده)، ج ٤، ص ٢٧، با قدری اختلاف؛ شرح نهج البلاغة (ابن أبی الحدید)، ج ١٨، ص ٢٧٨؛ بحارالأنوار، ج ٧٢، ص ١٩٧، با قدری اختلاف.

[٥]ـ الکافی، ج ٥، ص ٢٩٨، با قدری اختلاف؛ وسائلالشّیعة، ج ١٩، ص ٨٧؛ بحارالأنوار، ج ١٠، ص ٢٤٦.