مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٣٨١ - لسان ضعف و مسکنت أمیرالمؤمنین علیهالسّلام در فقراتی از دعای کمیل

نمود. پس اوّل در دفع ظلم برآی، آن‌وقت دعای برای دفع ظالمِ خود کن.“»[١]

اقسام شش‌گانه دعا

دعا چند قسم است:[٢]

اوّل: الرّغبة: و او آن است که انسان کف دست‌ها را رو به آسمان می‌کند، و این اغلب برای نزول برکات و خواستن از خداست شیء وجودی را.

دوّم: الرّهبة: پشت دست‌ها را روی به آسمان می‌کند، و این برای دفع بلایا است.

سوم: التعوّذ: کف دست‌ها را رو به قبله نمودن.

چهارم: التضرّع: حرکت دادن سبّابه [دست] راست.

پنجم: الابتهال: دو دست را باز کرده و دو ذراع را رو به آسمان بلند می‌کند، و این هنگامی است که اسباب گریه در انسان ظاهر ‌شود.

ششم: التبتُّل: حرکت دادن سبابه دست [چپ] را به بالا و پایین، عند الانقطاعِ من النّاس و الأسبابِ الظاهره.[٣]

لسان ضعف و مسکنت أمیرالمؤمنین علیهالسّلام در فقراتی از دعای کمیل

دعاهای أمیرالمؤمنین علیهالسّلام را ملاحظه نمایید که با چه لسان ضعف و مسکنتی از خدای خود تقاضای عفو و آمرزش می‌کند! عرضه می‌دارد:

«یا سَیّدی! فَأسألُکَ بِعِزَّتِکَ أن لا یَحجُبَ عنک دُعائی، سُوءُ عَمَلی و فِعالی، و لاتَفضَحنی بخَفیِّ ما اطَّلَعتَ عَلیه مِن سِرِّی، و لا تُعاجِلنی بالعُقوبةِ علی ما عَمِلتُه فی

[١]ـ الجواهر السنیّة، ص ٦٧٩:

«عن علي‌ بن سالم قال: سَمِعتُ أباعبدالله عَلیهالسّلامُ یَقولُ‌: إنّ اللهَ تَعالَى یَقولُ: ”و عِزَّتی و جَلالی لا أُجیبُ دَعوَةَ مَظلومٍ دَعانِی فی مَظلَمَةٍ و لأحَدٍ عِندَهُ مِثلُ تِلکَ المَظلَمَةِ.“»

[٢]ـ‌ جهت اطّلاع بیشتر پیرامون این بحث رجوع شود به: أنوار الملکوت، ج ٢ ص ٣٦٠ إلی ٣٦٥، ذیل «شرط پنجم استجابت دعا».

[٣]ـ الکافی، ج ٢، ص ٤٧٩، بابُ الرَّغبَةِ و الرَّهبَةِ و التَّضَرُّعِ و التَّبَتُّلِ و الابتِهالِ و الاستِعاذَةِ و المَسألَة.