مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ٢٩٩ - ارتباط چند واقعه مهم تاریخی با مسأله تولّی و تبرّی

استنکاف ناصرالدّین شاه از مشروطیّت؛ معنی مشروطه چیست؛[١]

کشته شدن شیخ فضل‌الله نوری؛

آزادی فحشاء و منکرات؛[٢]

رابطه مستقیم ایران با دول خارجه؛

تحصیل جوانان و دختران ایرانی در اروپا؛[٣]

[١]ـ جهت اطّلاع بیشتر پیرامون مشروطه و عواقب مترتّب بر آن رجوع شود به: نامه نقد پیش نویس قانون اساسی، ص ٣؛ نور ملکوت قرآن، ج ٢، ص ٣٢٩ و ج ٣، ص ١٧٠.

[٢]ـ جهت اطّلاع بیشتر پیرامون این مطلب رجوع شود به: نور ملکوت قرآن، ج ٣، ص ١٣١.

[٣]ـ جهت اطّلاع بیشتر پیرامون این مطلب رجوع شود به: امام شناسی، ج ٦، ص ١٩٣؛ رساله نوین، ص ١١٥؛ مطلع انوار، ج ١٠، ذیل عنوان: «پیشنهادات حضرت علاّمه طهرانی به آیةالله خمینی» پیشنهاد پانزدهم:

«پانزدهم: استخدام معلّمین و متخصّصین از خارج، و منع اعزام محصّل به خارج.

شکّی نیست که امروزه اروپائیان از ما در علوم طبیعی جلو افتاده‌اند. ما به علّت و موجبش اینک کاری نداریم. شما به هر علّت و به هر سبب که خواهید آن را توجیه نمایید. الآن سخن ما در این است که اگر ما بخواهیم استقلال فکری و فرهنگی و مذهبی داشته باشیم، باید حتماً در علوم به آنها برسیم و جلوتر هم بیفتیم،‌ و گرنه مهر ذلّت و فرومایگی إلی‌الأبد از ما برداشته نخواهد شد.

برای رفع این نقیصه یا باید محصلّین خود را به خارج اعزام کنیم و یا متخصّص از خارج بطلبیم تا فرزندان ما را بیاموزند. غیر از این دو فرض، فرض ثالثی وجود ندارد و در مسأله شِقِّ سوّمی نیست.

اعزام محصّل به خارج سه اشکال دارد:

اوّل: زندگی در غربت و شهر نامأنوس، و دوری از وطن و پدر و مادر، و محروم شدن از بسیاری از موهبت‌های زندگی همچون ازدواج و فرزند، و کسب و کار درخور استعداد و توان غیر منافی با تحصیل و غیرها؛ که در حقیقت محصّل در این دوران به طور کلّی از اجتماع خود منقطع و بریده شده و عمرش قیچی گردیده تا دوران تحصیل سرآید و به وطن مراجعت کند.

دوّم: برداشتن هزینۀ سنگین و طاقت‌فرسا بر دوش ملّت و یا بیت المال ملّت محروم و مستمند، و بیرون ریختن اَرز و سرمایۀ حیاتی کشور از طرفی و تقویت دولت کفر خارج از طرف دیگر. و در *