مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ١٠٧ - زدن یزید با چوب بر دندانهای سیّدالشّهداء علیهالسّلام، و اعتراض أبوبَرز&#١٧٢٨ أسلمی (ت)

[١]

مجلس یزید.

زدن یزید با چوب بر دندان‌های سیّدالشّهداء علیهالسّلام، و اعتراض أبوبَرزۀ أسلمی (ت)

[١]* حدیث را از صالح شنیدی؟!

گفت: به خدا قسم که من خود از او شنیدم!

جریر بن محمّد گفت که به صالح گفتم: خدا را در نظر بگیر که آیا تو خود این حدیث را از معاذ بن أسد شنیدی؟!

گفت: به خدا قسم که من خود از او شنیدم!

معاذ بن اسد گفت که به فضل گفتم: خدا را در نظر بگیر که آیا تو خود این حدیث را از أعمش شنیدی؟!

گفت: به خدا قسم که من خود از او شنیدم!

أعمش گفت که به سَلمة بن کُهَیل گفتم: خدا را در نظر بگیر که آیا تو خود این حدیث را از سر مبارک حسین بن علی علیهماالسّلام شنیدی؟!

گفت: به خدا سوگند که من بر دروازه‌ فرادیس دمشق از او شنیدم ـ‌نه در نظرم ممثّل و مجسّم شده و نه امر بر من مشتبه گردیده‌ـ که می‌گفت: (فَسَيَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ وَهُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ)!»

* سوره البقرة (٢) آیه ١٣٧.

** مراد از لفظ «حَدَّثنا» سماع است از لفظ شیخ؛ چه آنکه او از حفظ املاء کرده باشد و چه آنکه از روى کتاب خود خوانده باشد. و این‌گونه تحمّل روایت، عالى‌ترین طرق هفت‌گانه تحمّل روایت مى‌باشد.

نزد جمهور محدّثین و علماء علم حدیث، بر آن اصطلاح و قرار داد نموده‌اند که:

اگر شخص راوى خودش به تنهائى از شیخ بشنود و یا شکّ کند که آیا با وى دیگرى هم شنیده است یا نه، در این‌صورت با لفظ «حدّثنى» روایت را بیان مى‌کند؛

و اگر با او دیگرى هم در استماع شریک باشد، با لفظ «حدَّثنا» بیان مى‌نماید؛

و اگر خودش روایت را بر شیخ بخواند با لفظ «أخبرنى» بیان مى‌دارد؛

و اگر در حضور او براى شیخ، شخص دیگرى بخواند، با لفظ «أخبرنا» بیان مى‌نماید.

و جایز نیست در نزد محدّثین هر یک از الفاظ «حدَّثنا» و «أخبرنا» جاى خود را به یکدیگر دهند و در کتب مؤلّفه مراعات این نکته را ننمایند.

و امّا لفظ «أنبأنا» کلمه‌اى است که آن را براى اجازه و مناوله (دست به دست دادن حدیث) و قرائت و سماع، اصطلاحاً استعمال مى‌کنند. و گرنه از جهت معنى لغوى فرقى در میان «إنباء» و «إخبار» وجود ندارد. (محقّق)