[١]* لفظ روحانى از مسیحیان است که آنها حضرت عیسى را پدر روحانى خود مى‌دانند و به کشیش‌ها پدران روحانى مى‌گویند. این لفظ از نصارى به مسلمین سرایت کرده است و در سخنان و کتاب‌ها و محاورات آنها وارد شده است، و مع‌الأسف با غفلت بسیارى از علما، آنها جاگرفته است به طورى که مى‌بینیم علما و فقهاء اسلام خودشان را روحانى مى‌خوانند. یعنى با پذیرفتن این لقب و عنوان، نیمى از سعادت و حیات خود را که همان آزادى در حقوق سیاسى باشد، به دست خود مجّاناً به دشمن تسلیم مى‌کنند و گاه خودشان مى‌گویند: ما روحانى هستیم، ما را به مداخله در امور اجتماعى چه کار؟

و این معنى در واقع، مسخ و نسخ اسلام است. أعاذَنا اللَهُ مِنَ الغَفلَة. ما باید پیوسته به جاى روحانى، لفظ عالم و فقیه به‌کار بریم، و به جاى روحانیوّن، علماء فقهاء، و به جاى روحانیّت لفظ فقاهت و علم را استعمال کنیم؛ زیرا این لغات از اصطلاحات شرع است و معناى صحیح و جامع دارد.

و نظیر این لغت، واژه‌هاى دیگرى نیز هست که به دست استعمار بیدار وارد در اصطلاحات جامعۀ مسلمانان شده و بالنّتیجه شرف و حیات و اتّحاد و تولِّى و تبرِّى آنها را به صورت‌هاى مسخ شده و منکَر جلوه داده است. مثلاً لفظ کفر و ایمان، و کافر و مسلمان، منسوخ شده؛ و به جاى آن لفظ خارج و داخل، و خارجى و داخلى آمده است. هر کس در داخل کشور باشد او را داخلى گویند گرچه مشرک‌ و کافر باشد، و هر کس خارج باشد او را خارجى گویند گرچه مسلمان و متعهّد باشد. و این تعبیر صددرصد غلط است.

و محصّل سخن آن است که: نه تنها اجماع بر لزوم تفکیک خلافت و نبوّت نداریم، بلکه اجماع محقّق و اتّفاق قطعى بر عدم لزوم داریم. و بلکه اگر بیعت با أبوبکر را در سقیفه و در خفاء انجام نمى‌دادند، هیچ‌کس با بیعت با علىّ بن أبى‌طالب، تردید و شکّى نداشت، و پس از جریان سقیفه بیعت با أبوبکر منکَر و غیر معروف جلوه کرد، و عامّه چنین توقّعى نداشتند و زمینه و جوّ را براى أمیرالمؤمنین علیهالسّلام مى‌دانستند.

* أعیان الشّیعة، ج ٤، جزء دوّم، ص ٨٨، سیرة الإمام الکاظم علیهالسّلام و أخباره.» ـ پایان متن منقول از امام شناسی.