[١]* و سرّ رسول خدا را کشتند. و بدینوسیله تاریخ اسلام را عوض کردند و امّت و عالم اسلام را در مسیرى سوق دادند که آن مسیر رسول خدا و أمیرالمؤمنین علیهما الصّلاة و السّلام نبود و از عمل به قرآن جز عبارتى و لفظى و اسمى نبود؛ همان روح مستکبرانۀ خود را بر امّت مُسَیطر ساخته و همه را زیر شلاّق تند خود مهجور کردند.

ائمّۀ طاهرین سلام الله علیهم أجمعین با نداى تفکیک روحانیّت از سیاست که از طرف جائران زمان بلند شد، به حبس و زجر و شکنجه و تبعید و قتل محکوم بودند. زیرا آنها مى‌گفتند: روح امامت و ولایت حقیقى الهى، مستلزم حکومت بر مردم و به دست گرفتن امور آنها در بهترین شاه‌راه ترقّى و کمال است، و حاکمان جائر مى‌گفتند: ولایت معنویّه از آن شما باشد و حکومت ظاهریّه از آن ما.

در ربیع الأبرار زمخشرى آمده است که:

هارون الرّشید پیوسته به حضرت موسى بن جعفر علیهماالسّلام مى‌گفت: شما فدک را بگیرید و آن حضرت از قبول آن امتناع مى‌نمود. و چون هارون بر این امر اصرار کرد، حضرت فرمود: ”من فدک را نمى‌گیرم مگر با حدودش.“

هارون پرسید: حدود آن کدامست؟!

حضرت فرمود: ”حدّ اوّل آن عَدَن است.“

رنگِ هارون دگرگون شد و گفت: حدّ دوّم آن کدام است؟!

حضرت فرمود: ”سَمَرقند.“

و رنگ هارون گرفته و تیره شد و گفت: حدّ سوّم آن کدام است؟

حضرت فرمود: ”آفریقا.“

و رنگ هارون سیاه شد. و گفت: حدّ چهارم آن کدام است؟

حضرت فرمود: ”سیف البحر؛ از ساحل بحر خزر و ارمنستان.“

هارون گفت: پس هیچ براى ما باقى نماند! تو مى‌خواهى جستن کنى بر جاى من و بر آنجا استقرار یابى!

حضرت فرمود: ”من به تو گفته بودم که: اگر حدود آن را مشخّص کنم، تو فَدَک را به من برنمى‌گردانى!“

چون هارون این جریان را دید تصمیم بر کشتن آن حضرت گرفت و خود را از جریان او خلاص کرد.*

داستان تفکیک روحانیّت از سیاست به همین عبارت، قریب یک‌صد سال است که مطرح شده است. اوّلین داعى آن، مسیحیان عرب بودند که چون‌ مى‌خواستند در نظام اجتماعى آزاد باشند و در حکومت اسلام آزادى‌هاى بى‌بند و بار ممنوع بود، لذا بدین ترانه نداى تفکیک را بلند کردند. *