مطلع انوار - حسینی طهرانی، سیّد محمّد حسین - الصفحة ١٤٢ - مباحثه امام صادق علیهالسّلام با زندیق مصری

در جواب آنها می‌گوییم:

عدم مشاهده حسّی دلیل عدم وجود مبدأ ذی‌شعور نمی‌گردد. زیرا یکوقت می‌خواهید با عدم ادراک حس، استدلال بر عدم وجود صانع نمایید، این حرف واضح البطلان است؛ زیرا که: عدم الوجدان لایدلّ علی عدم الوجود و عدم العلم لیس دلیلًا علی العدم؛

و یکوقت می‌خواهید بگویید برای ما علم حاصل نمی‌شود [که] البتّه این حرفی است، و قرآن نیز مقالۀ دهریین را ـ‌همان‌طور که در عنوان سخن ذکر شد ـ مستند به عدم علم می‌داند.

بنابراین آنچه مادّیین در کتب خود می‌نویسند (از شرح مقالات داروین و کتاب نشو و ارتقاء و کلمات بخنر آلمانی[١] و شبلی شمیِّل مصری[٢]) همه ظنّ و شک است.

مباحثه امام صادق علیهالسّلام با زندیق مصری

[١]ـ نور ملکوت قرآن، ج‌٢، ص ١٠٣، تعلیقه:

«بُخْنِر (bochner) که تولّدش در سنه ١٨٢٤ و مرگش در سنه ١٨٩٩ میلادى است، از شیوخ و أعلام مادّیین و طبیعى مذهب است. کتابى دارد بنام قوّه و مادّه. کولپه صاحب کتاب المَدخلُ إلى الفلسفة، تناقضات بسیارى از او ذکر می‌کند.»

[٢]ـ نور ملکوت قرآن، ج‌٢، ص ١٠٣:

«شِبلى شُمَیِّل مصرى که در مصر سکونت جسته، و اصلاً از مسیحیان لبنان بوده، و میلادش ١٨٥٣ میلادى و ١٢٦٩ هجرى قمرى و مرگش در ١٩١٧ میلادى و ١٣٣٥ هجرى قمرى است، و از مادّیون و منکران خدا در آن عصر، و دکترى بحّاث در علم طبّ بود، و بر روش فلاسفه در سخنرانی‌ها و نوشتجاتش وارد می‌شود. او هم به این نظریّه گردن نهاد، و از طرفداران سرسخت داروین شد و برخلاف رویّه داروین که مردى خداشناس بود، او یکسره انکار خدا را نمود. شبلى در قریه کَفَرشیما در لبنان به دنیا آمد، و در دانشگاه آمریکایی‌ها در بیروت تحصیل کرد، و یک سال در اروپا اقامت گزید و سپس ساکن مصر شد. ابتداءً در اسکندریّه و پس از آن در صَنطا و سپس در قاهره سکنى گزید، و در آنجا هم به مرض سکته ناگهانى درگذشت‌.