إرشاد القلوب ت سلگی

مقدمات تحقيق

مقدمه از استاد عاليقدر محمد محمدى اشتهاردى

دورنمايى از زندگى مؤلف اين كتاب

تأليفات و آثار علمى او

گفتار علما در شأن حسن بن ابى الحسن ديلمى

سير و سلوك و بينش سياسى و اجتماعى و ادبى مؤلف

كتاب حاضر، و تمجيد علماى بزرگ از آن

مقدمه مترجم

مزاياى اين ترجمه و كارهايى كه روى آن انجام گرفته

مقدمه مؤلف

اهداف پيامبران در ميان مردم

اندرزهاى قرآن

قيامت و نامهاى آن

توجه به قرآن و قرار گرفتن در پناه آن

رابطه مؤمن با قرآن و توجه به معاد و حساب و كتاب آن

توبه و پذيرش آن

لطف و مهربانى خدا به بندگان

خوف و رجاء بندگان

احاديث نبوى

تعداد ابواب كتاب

باب نخست در پاداش پند دادن و خيرخواهى

دوام پاداش سه عمل نيك

شديدترين عذابهاى قيامت

ديدنىهاى پيامبر

باب دوم ارزش پارسايى و پاكزيستى

ياد مرگ و قيامت

گفتگوى على

گفتگوى على

اندرزهاى پيامبر

باب سوم نكوهش دنياپرستى

نوشتههاى درب يك شهر

سرزنش دنياپرستى در كلام پيامبر

باب چهارم ارزش زهد يا ترك دنياپرستى

بىوفايى دنيا از نظر قرآن

گفتگوى دختر نعمان با سعد وقاص

اندرزها و اشعار بزرگمرد دور انديش

پندهاى امام حسين

دنيا از ديدگاه على

باب پنجم ترساندن از آخرت به وسيله آيات قرآن

نصيحتهاى تكان دهنده پيامبر

ورود پيامبر

آخرين گفتار پيامبر

شرح سخن پيامبر

عذابهاى سخت دوزخ

نصيحت و هشدار پيامبر

وصيتهاى پيامبر

آخرين آيه قرآن

كافىترين آيه قرآن

باب ششم مكافات عمل و كيفر دنيايى

باب هفتم كوتاهى آرزوها

گفتار بزرگان در كوتاه كردن آرزو

باب هشتم كوتاهى عمر

پيرى يا پيك مرگ

باب نهم بيمارى و مصلحت آن و ارزش صبر بر آن

بيمارى ابو درداء و سخن او

باب دهم پاداش استقامت در بيمارى و ثواب عيادت بيمار

پاداش عيادت بيمار

باب يازدهم توبه و شروط آن

شرايط توبه

كلمات آدم

چهار شرط توبه

باب دوازدهم ياد مرگ و پندگيرى از آن

باب سيزدهم كوشش در عمل

توجه به آخرت و پسانداز براى آن

انفاق و ذخيرهسازى براى آخرت

نصيحت عالم ربانى

نصيحت امام صادق

سخن هر شب عزرائيل به مردگان

نصيحت لقمان به فرزندش

نشانههاى آغاز قيامت - نفخه صور

پاسخ منفى به آرزوى بازگشت

وحشت و دهشت روز قيامت

پاداش ذكر توحيد

نتيجه ذكر خدا و ترك ذكر خدا

باغهاى بهشتى چيست؟

ارزش دعا

پند رسول خدا

باب چهاردهم حالت مؤمن در هنگام كار

گفتار ميت بر بالاى جنازه خود

گريه و خنده سلمان

پيام دشمن خدا، بعد از مرگ

نصيحت پيامبر

اندرز بزرگى به پادشاهى

باب پانزدهم موعظه و اندرز مصنف(ره)

باب شانزدهم آخر زمان و قيامت

خطبه پيامبر

نشانههاى ديگر آستانه قيامت

نصيحت حسن بصرى به حاكم جديد عراق

اندرز پيامبر

تقوا شرط قبولى اعمال و استجابت دعا

مراقبان اعمال بندگان

باب هفدهم مجازات زنا و ربا

شش كيفر زناكار

كيفر پنج گناه به پنج بلا، و نتيجه شوم گناهان ديگر

باب هيجدهم وصيتهاى لقمان به فرزند خود و اندرزهاى ارزشمند

اندرزهاى لقمان

اندرز پيامبر

پندهايى از تورات

هفت توصيه پيامبر

ويژگيهاى خداترسان

اندرزهاى خداوند به بندگان

سه عامل هلاكت

ويژگىهاى رستگاران

پرهيز از ظلم و يارى ستمگران

كيفر آزردن مؤمن

نشانههاى جوانمردى

مقام بندگى و بزرگداشت مسجد

باب نوزدهم بهرهگيرى از قرائت قرآن مجيد

سفارش امام حسن

سفارش پيامبر

باب بيستم خطبهاى رسا و مفيد در موعظه و اندرز

دعاى رفع گرفتارى

نوشته سنگى در بيت المقدس

باب بيست و يكم ذكر و مواظبت بر آن

توشه سفر آخرت

نتيجه مداومت بر قرائت سوره توحيد

ديدنىها و شنيدنىهاى پيامبر

باب بيست و دوم فضيلت نماز شب

شبزندهدارى از شيوه پرهيزكاران

سفارش مؤلف

اوصاف و حالات عارفان

پاداش شبخيزان

پرهيز و دورى از ريا

گريه پيامبر در شب

وقت نماز شب

ثواب قرائت قرآن در نماز

باب بيست و سوم گريهاى از ترس خداى متعال

پاداش زاهدان

گريه سنگ از خوف خدا

گريه حضرت يحيى

پاداش گريه از خوف خدا

باب بيست و چهارم ارزش جهاد در راه خدا

يكى از شاخههاى جهاد با نفس

باب بيست و پنجم ستودن گوشهنشينى و عزلت

گفتار على

وحى خدا به يكى از پيامبران

باب بيست و ششم ورع و پرهيزكارى

باب بيست و هفتم ارزش خاموشى و سكوت

درسى از لقمان حكيم

باب بيست و هشتم ارزش ترس از خداى متعال

راز اندوه جبرئيل

باب بيست و نهم ارزش اميدوارى به خداى متعال

اميد به لطف حق

اهميت توكل به خدا و حسن ظن به خدا

لطف و رحمت وسيع خداوند

نتيجه و پاداش فراوان صدقه دادن

باب سىام شرم از خداى متعال

معنى و مفهوم شرم و حيا

باب سى و يكم حزن و فضيلت آن

گريز از همنشينان بد، به سوى خدا

ياد مرگ

باب سى و دوم خشوع و فروتنى در مقابل خدا

سجده بر خاك از نشانههاى خشوع

فروتنى پيامبر

راز مقام پيامبرى براى موسى

باب سى و سوم زشتى و كيفر غيبت

جلوگيرى از غيبت كردن

شدت زشتى غيبت

حقيقت غيبت چيست؟

تعريف و معنى غيبت، و پاداش جلوگيرى از غيبت

انگيزه غيبت

مذمت سخنچينى

باب سى و چهارم قناعت و فوايد آن

مفهوم و معنى قناعت

قناعت حضرت على

باب سى و پنجم توكل به خدا

نتيجه گفتار

همگونى توكل با تلاش براى كسب روزى

مشكلت حل نمىگردد

باب سى و ششم در باره سپاسگزارى از خداى متعال

حقيقت شكر اعتراف به نعمت خداى متعال است

دانستن بلا به عنوان نعمت، و خوشى به عنوان مصيبت

مثال انسانهاى با ايمان

از نشانههاى شكر نعمت

سخن امام صادق

علت عروج ادريس به آسمان

فرق بين شاكر و صابر

فراوانى نعمتها و عجز از شكر آنها

باب سى و هفتم در باره يقين و باور انسان

مدح اهل يقين

ايمان زبانى و قلبى، و مراحل ايمان

زاهد كيست؟

باب سى و هشتم در باره صبر و پايدارى و شكيبايى

اقسام صبر

حقيقت صبر

صبر حضرت ايوب

سخن پيامبر

باب سى و نهم مراقبت از خود

سخن لقمان به فرزندش

شاگرد هوشيار

از نشانههاى مراقبت

جوان متعهد و با معرفت

باب چهلم زشتى حسد(و رشگ بر ديگران)

از نشانههاى حسود، و نتيجه شوم حسد

نصيحت مؤلف

باب چهل و يكم فراست

مؤمن به نور خدا هشيار مىگردد

معنى شرح صدر

اوصاف افراد هوشيار

مدح راستگويان

نشانههاى دروغگو

خلاصه و نتيجه بحث

باب چهل و دوم حسن خلق و پاداش آن

نمونهاى از اخلاق پيامبر

گفتار امامان

اصول ارزشهاى اخلاقى

بردبارى قيس بن عاصم

حلم احنف بن قيس

سه پايه كمال ايمان

نشانههاى حسن خلق

باب چهل و سوم ارزش سخاوت و بخشش در راه خدا

حفظ آبروى نيازمند

راز گريه على

مهماننوازى على

ارزش سخاوت و ايثار

نمونهاى از سخاوت عبد الله بن جعفر

پاداش شاد كردن مؤمن و انفاق

بدتر از بخيل

معنى تبذير، تدبير و تقتير

باب چهل و چهارم در باره پرسشهاى ابو ذر از پيغمبر

پندهاى حكيمانه پيامبر

باب چهل و پنجم ارزش محبت و دوستى با اولياى خداى متعال

مجازات دشمنى با مؤمن

خصال انسانهاى با ايمان

باب چهل و ششم كلماتى از حضرت امير(ع) و ساير ائمه(ع)

ارزش نيكوكارى

سرشت ائمه

ارجمندترين اعمال

ارزش مصافحه با مؤمن

پاداش برآوردن حاجت مؤمن

پاداش غذا رسانى و آب رسانى به مؤمنان

پاداش فراهم كردن پوشش براى مؤمنان

عمل نيك مشرك هم از بين نمىرود

باب چهل و هفتم دعا و بركت و آثار آن

شرايط قبولى و استجابت دعا

نتيجه صبر و استقامت

ماهيت دعا و راز عدم استجابت بعضى از دعاها

اثر دعا در سركوب دشمن

از شرائط استجابت دعا

كيفيت دست بلند كردن در دعا

برخى ديگر از آداب دعا

بهترين حالت دعا

باب چهل و هشتم فضيلت فقر و عاقبت نيك آن

نتيجهگيرى و حاصل مطلب

زهد و پارسايى موسى

زهد و پارسايى عيسى

زهد و پارسايى حضرت نوح

حضرت محمد بن عبد الله

زهد و پارسايى حضرت ابراهيم و يحيى

زهد و پارسايى حضرت سليمان

نگاهى دوباره و فشرده به زندگى پيغمبر اسلام

زهد و پارسايى امير المؤمنين على

سرزنش پيامبر

فقراء، حاميان دين در هر زمان

باب چهل و نهم رعايت ادب نسبت به خداى متعال

معنى ادب

ادب جوان

ادب حضرت ايوب

پاسخ امام حسن

ادب در سخن گفتن

ادب شاگرد

مقام ارجمند علم

مثال دانشمند در ميان مردم

پاداش ادب شاگرد در برابر استاد

باب پنجاهم خدايابى و خداشناسى

پاسخ على

پاسخ امام صادق

از نشانههاى معرفت

پاسخ داود

گريه شعيب از خوف خدا

نياز به صانع و آفريدگار

باب پنجاه و يكم اخبارى از پيغمبران و ائمه اطهار از كتاب ورام

نشانههاى بهشتيان

شعلهور شدن دوزخ براى سه گروه

پاداش وساطت در ازدواج

رفع عذاب از سه گروه از زنان

گناهان كبيره

سرزنش دروغ

زشتى عاق والدين

پاداش هراس از گناه

سه گونگى گناه

ارزش محاسبه نفس

پاسخ ابو ذر به چند سؤال

سفارش مؤكد على

گفتار پيامبر

عاقبت درخشان شيعيان على

اعمال اهل بهشت

جمال زشت دنيا از نظر عيسى

ارزش حفظ آبروى مؤمن

باب پنجاه و دوم گزيده احاديث از كتاب ورام

فرا گرفتن هشت مسأله از امام صادق

مجازات شديد سه گروه، هنگام مرگ

توجه عميق به چهار صفت

بدتر بودن غيبت از زنا

كيفر سخت بعضى از گناهان

پاداش بعضى از خصلتهاى نيك

كيفر شديد ترك نماز

آثار درخشان نماز شب

مجازات حرامخوارى

نقصان اعمال زنان

سنگينى گناه تهمت

شرايط و كمال توبه

سنگينى گناه آزار رسانى به مؤمنان

نتيجه شوم پنج خصلت

محال بودن پنج مقام از پنج گروه

اعمالى كه موجب خشنودى خدا مىشوند

پنج كلمه جامع در تورات

پاداش سه گروه

شرايط استجابت دعا

اخبار مردگان

باب پنجاه و سوم عظمت عقل و آثار نيك آن

عاقل كيست؟

باب پنجاه و چهارم پرسشهاى پيامبر

اعمال نيك كدامند؟

دنباله گفتگوى خدا با پيامبر

عابد داراى هفت خصلت است

إرشاد القلوب ت سلگی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ٨٨ - اندرزها و اشعار بزرگمرد دور انديش

اندرزها و اشعار بزرگمرد دور انديش‌

بزرگى چنين فرمود: اى انسان خود را بزرگ مشمار، زيرا كسى كه از خاك خلق شده و به آن باز مى‌گردد، بزرگ نيست، و چگونه كبر مى‌ورزى در حالى كه در آغاز نطفه گنديده و در آخر مرده‌اى متعفّن خواهى بود و هميشه حامل كثافات هستى؟ مگر نه امراض تو را از پاى درمى‌آورد و روزگار انسان را مى‌فريبد و جوانيش به پيرى تبديل مى‌گردد و قدرتش پايان مى‌پذيرد و به گور تنگ او را مى‌برند، پس پادشاه واقعى كسى است كه اين عيبها را ندارد و از تخت قدرت به گور تنگ فرود نيايد. سپس ابيات زيرا را قرائت نمود: و ما به لحاظ زيبايى و متن لطيفى كه دارند، آنها را در متن ذكر مى‌كنيم:

باتوا على قلل الجبال تحرسهم‌		غلب الرّجال فلم يمنعهم القلل‌
فانزلوا بعد عزّ عن معاقلهم‌		و اسكنو حفرة يا بئس ما نزلوا
ناداهم صارخ من بعد ما دفنوا		اين الاسرة و التيجان و الكلل‌
اين الوجوه التى كانت منعمة		من دونها تضرب الاستار و الحلل يا و الحجل‌
فافصح القبر عنهم حين سائلهم‌		تلك الوجوه عليه الدود تنتقل‌
قد طال ما اكلوا دهرا و ما شربوا		ما صبحوا بعد طيب الاكل قد اكلوا