إرشاد القلوب ت سلگی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ٣٣٢ - زاهد كيست؟

اينجاست كه صاحب اين مقام، كلامش ذكر و سكوتش فكر و نگاهش عبرت گرفتن مى‌گردد و يقين او را به كوتاه كردن آرزو و زهد وامى‌دارد.

زاهد كيست؟

زاهد نيز كلامش حكمت و پند است، زيرا از غم و دلبستگى دنيا بدور است، چنان كه حضرت امير ٧ فرمود: كسى كه در دنيا زهد ورزيد، بدن و دلش آرامش پيدا مى‌كند، و كسى كه فريفته آن شود، دل و بدنش به رنج و سختى مى‌افتد.[١] پس زاهد جز به خدا نظر ندارد و در كارها و نيازهايش جز به خدا رجوع نمى‌كند، چنانچه ابراهيم ٧ به داشتن اين صفت مدح شد و خداوند فرمود:

إِنَّ إِبْراهِيمَ لَحَلِيمٌ أَوَّاهٌ مُنِيبٌ‌[٢]: ابراهيم بسيار مهربان و بردبار بود و به درگاه حقّ زارى و گريه مى‌كرد.

هر اندازه بنده يقين داشته باشد، اخلاص در عمل و پرهيز از گناه در او بيشتر مى‌شود، و به واسطه يقين وسوسه‌هاى‌[٣] شيطانى از دلش بيرون مى‌رود، زيرا چيزهايى را مى‌بيند، كه جاهلان نمى‌بينند و از مقابل چشم مردم عادى پوشيده است، و هر اندازه ايمان قلب كمال بيابد؛ بلا نزد او نعمت و راحتى و آسايش مصيبت محسوب مى‌گردد، تا جايى كه از ابتلاء به بلا لذّت هم مى‌برد، و از عاقبت عافيت وحشت مى‌كند.

[١]

ُ قال على ٧: من زهد في الدّنيا استراح قلبه و بدنه و من رغب فيها تعب قلبه و بدنه.

[٢] هود/ ٧٤

[٣] علّامه شعرانى الوساوس النفسانيه ...

وسوسه‌هاى نفسانى نتيجه وهم و معارض عقل است، چنان كه مى‌بينم انسان از مرده مى‌ترسد و اين وهم است و عقل او را توبيخ مى‌كند كه مرده جماد است و معناى ازدياد يقين ضعيف كردن وهم است و اين قوه در اوليا نيست چنان كه على فرمود:

ُ ما ازددت يقينا.