إرشاد القلوب ت سلگی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ٤٠٥ - ماهيت دعا و راز عدم استجابت بعضى از دعاها

دچار اختلال و بى‌نظمى مى‌گردد، چنان كه مى‌فرمايد:

وَ لَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ أَهْواءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ وَ مَنْ فِيهِنَ‌[١]: اگر حقّ به تبعيت از هواهاى مردم عمل كند، آسمان و زمين و هر كه در آنهاست تباه مى‌گردند.

زيرا گاهى بنده‌اى، چيزى را طلب مى‌كند و گمان دارد كه مصلحت او در آن است، ولى خداوند بر اساس علم خود نسبت به وى عمل مى‌كند.

مثلا بنده مالى را از خدا مى‌خواهد، اما خدا مى‌داند كه در صورت داشتن به طغيان روى مى‌آورد، لذا از روى مهربانى از او دريغ مى‌نمايد، پس بايد گفت:

منزّه است خدايى كه عطايش كرم و ندادنش از روى فضل است.

هر كس بسيار دعا كند و ذكر و شكر الهى را گويد، خداوند بهترين عطايى كه براى بندگان منظور كرده به او عنايت مى‌كند.

و خوب است كه انسان به زبان دعا كند، و به قلب به آنچه برايش پيش مى‌آيد، راضى باشد، و حالت رجاء و رضايت را در خود جمع كند، پس تا مقدورتر است، انسان بايد دعاها را طول دهد، مگر در موردى كه به نماز واجبش زيانى برسد.

در حديث آمده كه هر گاه خداوند صداى دعاى بنده‌اى را دوست بدارد، دستور مى‌دهد كه جبرئيل اداى حاجتش را تأخير بيندازد و به عكس اگر صداى بنده‌اى را ناخوش دارد، به جبرئيل امر مى‌كند كه در اداى حاجتش تسريع شود، و اين هنگامى است كه بنده اهل معاصى و گناه باشد.

و نيز روايت شده كه خدا بنده‌اى را فرا مى‌خواند، ولى در عين حال نسبت‌

[١] مؤمنون/ ٨٢.