إرشاد القلوب ت سلگی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ٣١٥ - باب سى و پنجم توكل به خدا

خداوند كسانى را كه به غير او توجّه دارند، نكوهش كرده و مى‌فرمايد:

أَ لَيْسَ اللَّهُ بِكافٍ عَبْدَهُ‌: آيا خداوند امور بنده خود را كفايت نمى‌كند؟! و: وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ‌[١]: و كسى كه به خدا توكّل كند، به يقين خداوند، عزّت دهنده و حكيم است.

و كسى را كه به او پناه برد، خوار نمى‌كند و او حكيمى است كه از تدبير امور، افرادى كه به او پناه برند، ناتوان نيست، تو از كسانى كه به غير خدا پناه برند، چنين تعبير كرده:

إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ عِبادٌ أَمْثالُكُمْ‌[٢]: كسانى را- كه غير از خدا- مى‌خوانيد، بندگانى چون شما هستند.

كنايه از اينكه آنها خود نيز محتاجند و شما و آنان به خداوند نياز داريد، پس بهتر است، او را بخوانيد.

پيامبر ٦ فرمود: «اگر شما آن گونه كه شايسته است، بر خدا توكّل كنيد، روزى شما هم مانند مرغان مى‌رسد، چنان كه صبح با شكم گرسنه از لانه‌هاى خود بيرون مى‌آيند، و شب با شكمهاى سير بازمى‌گردند.[٣] و فرمود: كسى كه از ديگران اميد خود را قطع كند، و به سوى خدا متوجه شود، خداوند همه مخارج وى را تأمين مى‌فرمايد، و كسى كه به عكس آن عمل نمايد و از خدا به خلق او متوجه شود، خداوند او را به دنيا وامى‌گذارد، و كسى كه‌

[١] انفال/ ٤٨

[٢] اعراف/ ١٩٤

[٣]

ُ لو انّ العبد يتوكّل على اللَّه حقّ توكّله لجعله كالطير تغدو خماصا و تروح بطانا.

(*)(*) شعرانى خماص جمع خمصان و مراد جائع و گرسنه و بطان جمع بطن يعنى: جاندار سير است.