إرشاد القلوب ت سلگی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ١١ - سير و سلوك و بينش سياسى و اجتماعى و ادبى مؤلف

٦- علّامه عاملى اصفهانى متوفّى ١٣٣٢ ه ق در كتاب «تكمله امل الآمل» در شأن او مى‌نويسد: «اين شيخ جليل، از علماى قرن هشتم، از بزرگان فاضل اصحاب ما در علوم اسلامى مانند: فقه، حديث، عرفان و تاريخ بوده است.»[١] ٧- علماى ديگرى مانند: علّامه خوانسارى در روضات الجنّات، محقّق نورى در مستدرك الوسائل: ايشان را مانند علماى نامبرده، ستوده‌اند.

٨- محقّق بزرگ آيت اللَّه العظمى سيد شهاب الدّين مرعشى نجفى، ايشان را چنين نام مى‌برد: «علّامه مفسّر، فقيه، متبحّر، متكلّم محدّث، شاعر اديب، شيخ ابو محمد، حسن بن ابى الحسن محمد الفقيه بن على بن عبد اللَّه بن حسن ديلمى.»[٢] گواهى نامبردگان كه از علما و اهل خبره و محقّقان بزرگ و مورد وثوق اسلامى هستند، به عظمت مقام علمى وثاقت صاحب كتاب ارشاد القلوب، براى ما كافى و حجّت است، و موجب اطمينان بيشتر به كتاب تأليف يافته از جانب ايشان خواهد بود.

سير و سلوك و بينش سياسى و اجتماعى و ادبى مؤلّف‌

علّامه ديلمى، از علماى روشن ضمير، اديب وارسته، پارسا، و داراى بينش سياسى بود، و براى تحقّق و اجراى اسلام ناب، در ابعاد گوناگون، سعى و تلاش فراوانى مى‌نمود.

او اهل تهجّد و عرفان بود و در اين راستا به منازل سير و سلوك دست يافت، به عنوان نمونه، در كتاب ارشاد القلوب، در فرازى از شرح حال خود چنين مى‌گويد:

من در دوران جوانى هنگامى كه نيمه‌هاى شب براى تهجّد و نماز شب‌

[١] همان مدرك.

[٢] مقدمه آيت اللَّه نجفى مرعشى بر ترجمه جلد اوّل ارشاد القلوب، صفحه« د».