إرشاد القلوب ت سلگی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ٣٦٢ - نشانههاى حسن خلق

نشانه‌هاى حسن خلق‌

از نشانه‌هاى حسن خلق اين است كه انسان اين صفات را داشته باشد:

شرم بسيار، كم آزارى، راستگويى، نگفتن دروغ، عمل بسيار، لغزش كم، سنگين و با وقار، صبور، راضى به آنچه دارد، پاك، سپاسگزار، مهربان، با عفّت، دل رحم، سخن‌چين نباشد، از ديگران عيبجويى نكند،[١] غيبت نكند، شتاب در كارها نداشته باشد، حسود نباشد، بخيل نباشد، براى خدا دوست و دشمن بدارد، در راه خدا بدهد، در راه خدا ندهد، رضايت و خشمش براى خدا باشد، نيكى كند، گريه كند (براى خدا)، چنان كه منافق بدى مى‌كند و مى‌خندند.

پيامبر ٦ فرمود: نزديك‌ترين انسانها در قيامت به خدا، كسى است كه بسيار گرسنگى و تشنگى كشيده باشد (يعنى روزه گرفته باشد) و در دنيا محزون باشد، پس چنين افرادى پرهيزكار و پاكيزه هستند و آنچنان از مردم كناره‌گيرى مى‌كنند، كه اگر در اجتماع ظاهر شوند، شناخته نشوند[٢] و اگر غايب گردند، كسى سراغشان نگيرد و فقط بندگان خاصّ خدا ايشان را مى‌شناسند، و فرشتگان اطرافشان را مى‌گيرند، و مردم به نعمت دنيا لذّت مى‌برند و ايشان به ذكر خدا لذّت مى‌برند مردم فرش مى‌گسترانند، ولى ايشان زمين را فرش خود مى‌دانند و پيشانيها[٣] و زانوها را بر زمين مى‌گذارند و

[١] علّامه شعرانى: عيّاب كسى كه عيب مردم را ذكر كند.

[٢] علّامه شعرانى: اخفياء جمع خفى يعنى ناشناخته.

[٣] علّامه شعرانى: شعث جمع اشعث مثل احمر و حمر و كسى را گويند كه موها را رها كرده و شانه نمى‌زند و غبر جمع اغبر و شخص غبارآلود را گويند، اگر گفته شود مگر نه اين كارها در شرع استحاب دارد؟ مى‌گوييم: اينها به كم توجّهى به خودشان مدح شده‌اند و از هر چيز جز خدا بريده‌اند و انسان را به خاطر امر مرجوحى كه دليل بر ملكه فاصله است مدح مى‌كنند و اين گونه كارها در جايى مستحب است كه انسان را از پرداختن به خدا باز ندارند و مراعات باطن از ظاهر مهم‌تر است و بيشتر بايد به آن پرداخته شود.