إرشاد القلوب ت سلگی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ٣٧٨ - پندهاى حكيمانه پيامبر

آن گناه خورده مگير[١] و همين عيب براى انسان كافى است كه آن گناه را براى ديگران عيب بداند، ولى نسبت به خود توجّهى نداشته باشد آنگاه پيامبر ٦ دست به سينه من زد و فرمود: اى ابا ذر هيچ عقلى مانند تدبير نيست و هيچ ورعى مانند خوددار بودن و هيچ شرف خانوادگى و نسبى مانند خوش خلقى نيست.

از امام صادق ٧ نقل است كه پيامبر ٦ در خطبه خود به ابى ذر فرمود:

اى دانش دوست! دنيا و زندگى و زن و فرزند، تو را از پرداختن به خويشتن باز ندارد، زيرا روزى از آنان جدا مى‌شوى، و امروز چون مهمانى هستى كه به هر حال بايد پس از چند روز برود، و دنيا و آخرت مانند دو منزل است، كه از يكى به ديگرى منتقل مى‌گردى، و فاصله مرگ و روز رستاخيز، همانند خوابى است، كه كمى به خواب بروى و سپس بيدار شوى، اى جاهل علم بياموز، زيرا دلى كه در آن علم نباشد، همانند خانه‌اى ويران است كه آبادكننده‌اى ندارد.

همچنين روايت شده كه آن بزرگوار فرمود: اى نادان (و دور از علم) براى قيامت خود چيزى از پيش فرست، تا وسيله نجات تو گردد، زيرا تو در گرو عمل خود هستى و هر چه با ديگران كنى، با تو همان مى‌كنند.

اى نادان نماز بخوان، زيرا زمانى فرا مى‌رسد، كه در آن قادر به خواندن نماز نيستى و شخص نمازگزار همواره تا پايان نماز مورد لطف خداوند قرار مى‌گيرد.

اى نادان! صدقه بده پيش از اينكه نتوانى چيزى ببخشى.

اى نادان! اين زبان كليد خوبى و بدى است، پس آن را چون مالت حفظ كن.[٢]

[١] علّامه شعرانى: كنايه از اينكه وقتى خودت مرتكب گناه مى‌شوى چرا بر گناه مردم تأسف مى‌خورى؟

[٢]

ُ قال النّبى ٦: يا باغى العلم انّ هذا اللسان مفتاح خير و شرّ فاختم على فمك كما تختم على ذهبك و ورقك.