إرشاد القلوب ت سلگی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ٣٣٠ - ايمان زبانى و قلبى، و مراحل ايمان

صبح برسانم و هر گامى كه بردارم، يقين ندارم كه گام دوم را بردارم، و گويا مى‌بينم كه هر امّتى را با پيشوا و كتاب و پيامبر خود در قيامت به سوى دادگاه عدل الهى فرا مى‌خوانند و گويا اهل بهشت را مى‌بينم كه در نعمت و اهل آتش را مى‌بينم كه در زحمت بسرمى‌برند؟

پيامبر ٦ فرمود: اى سعد تو راه حق را شناخته‌اى پس به آن ملتزم باش.[١] حضرت امير ٧ نيز فرمود: «اگر پرده‌هاى (حجاب دنيايى) بالا رود، چيزى بر يقينم افزوده نمى‌گردد.»[٢] و فرمود: هر كدام از شما كه قرآن را تصديق كنيد، بهشت و دوزخ را گويى مشاهده كرده‌ايد.

كلام امام ٧ در نهايت استحكام است، زيرا تصديق قرآن، تصديق آياتى است، كه وعده و وعيد و بهشت و دوزخ را در بر دارد، و يقين در دل عارف، مانند علم بديهى و ضرورى است، و نمى‌تواند آن را انكار نمايد، لذا مؤمن پس از معرفت و ايمان به حقّ كافر نمى‌شود.

ايمان زبانى و قلبى، و مراحل ايمان‌

اگر كسى بگويد: شما كه مى‌گويد: مؤمن پس از كسب معرفت، كافر

[١]

ُ عرفت فالزم‌

، بيان پيامبر ٦ است كه رساترين و كوتاهترين و با معناترين جملات است.( شعرانى)

[٢]

ُ لو كشف الغطاء ما ازددت يقينا

، اين جمله دلالت دارد كه امام ٧ آخرت را در دنيا مى‌ديده‌اند، و در صورت بالا رفتن پرده‌ها تأثيرى در وجود ايشان ندارد، و اگر كسى بگويد: زياد شدن يقين معنا ندارد چون يك مرتبه بيشتر نيست، در پاسخ مى‌گويم: علم جاهل به آخرت اجمالى است، ولى علم عارف تفصيلى، چون اولياء تفصيل و كيفيت آخرت را مى‌بينند.( علامه شعرانى)