إرشاد القلوب ت سلگی - دیلمی، حسن بن محمد - الصفحة ١٠٤ - شرح سخن پيامبر

كه به شما ستم نكند، ولى پناه نداده كه شما را مورد آزمايش قرار ندهد،[١] بلكه شما را مى‌آزمايد.

امام ٧ در خطبه‌اى ديگر به همين منوال مى‌فرمايد: آگاه باشيد كه دنيا در حال گذر است و نيستى خود را اعلان نموده و كار نيكش (در ميان مردم) منكر گشته و سريعا پشت مى‌كند و ساكنانش را به سوى نابودى سوق مى‌دهد و آهنگ مرگ در گوششان زمزمه مى‌كند و شيرينيهايش را به تلخى مبدّل مى‌سازد و خوشيهايش را مكدّر و تاريك مى‌كند، و جز باقيمانده كمى، از آن نمانده و جرعه و ظرف كوچكى‌[٢] از آن در اختيار شما است و اگر گوارا هم باشد، تشنه را سيراب نمى‌سازد (تا چه رسد كه گوارا نيست) پس اى بندگان خدا، براى كوچيدن مهيّا شويد كه از اين خانه رو به زوال خداحافظى كنيد و مهلتش شما را نفريبد و آرزوهايتان دراز نباشد.

اى مردم به خدا سوگند اگر چون زنان داغدار ناله سر دهيد و چون صومعه داران و عابدان از اموال و اولاد بگذاريد، و در جوار او بيارميد، تا به او تقرّب جوييد و مقامى پيدا كنيد، و گناهانى كه مأمورينش ثبت و ضبط كرده‌اند، بخشوده شود؛ و عقابى كه برايتان از او مى‌ترسم و اميدى كه براى پاداشتان دارم، كم است. سوگند به خدا اگر از ترس و شوق به حق دلهايتان ذوب و گداخته گردد، و از چشمانتان به جاى اشك خون جارى شود و تا زنده‌ايد،

[١] علّامه شعرانى: شما را از امتحان معاف نداشته، اما به شما ستم نمى‌كند.

[٢] علّامه شعرانى: در روايت« مقله» آمده كه به معناى ظرف كوچكى از سنگ است كه در سفر آب را با آن ميان تشنگان تقسيم مى‌كنند، و اين خطبه با كمى اختلاف در نهج البلاغه آمده كه احتمال تصحيف در آن مى‌رود« و اذنت» به معناى خبر و« خداء» به معناى سريع و« تحرو» راندن مردم و« سمله» به معناى بقيه آب و« اداوه» به معناى پاكيزه است.