ترجمه خصال شيخ صدوق - کمرهاي، شيخ محمد باقر - الصفحة ٦٠ - ٣ - مكتب اصفهان در عهد صفويه
كه از كدام طريق بروم فرمودند بهمين راهى كه ميروى و شفقت بسيارى از اين شش معصوم ببنده خودشان واقع شده و بعد از صحت شروع در روضة المتقين شد و باندك زمانى باتمام رسيد و باز شروع در اينشرح شد و تا غايت قريب يك سال با اشتغال بسيار قريب بصد هزار بيت نوشته شد و شرح صحيفه كامله و تفسير مجمع البحرين نيز شروع شده اميد از فضل الهى دارد كه تمام شود و از فوايد اين دو شرح اينست كه هر كه داشته باشد عمل تواند كرد در حيات و ممات اين بنده چون اكثر مطالب بنحوى واضح مىشود كه جاى شبهه نمىماند و در كتب حديث تصحيفات بسيار شده بود و سهوها شده بود همه تصحيح شد بدون آنكه اظهار غلط از كسى بكنم چون دغدغه غيبت مىشود و نقد رجال و اساتيد حديث بنحوى شده است بىتسميه و تا كسى نهايت تبحر و تتبع نداشته باشد و نكرده باشد نمىيابد كه من چه كردهام و غرض از ذكر اين حاشيه اينست كه اخوان دين و خلان يقين زود بزود در مقام بحث و اعتراض در نيايند و سهو و نسيان از لوازم بشريت است الا من عصمه اللَّه تعالى اگر بعد از تأمل بر سهوى مطلع شوند مستدعى است كه قلم عفو بر آن كشد و اصلاح فرمايند و بر همه الا من شذ ظاهر است كه اين بنده عمر عزيز را صرف اين علم نمودم و حال چنان شده است كه هر كس سواد داشته باشد بر همه احاديث اطلاع تواند بهمرسانيد و در واقعه ديدهام كه عالم گير خواهد شد كه در جميع بلاد اهل ايمان منتشر شود كه اين شكسته را ياد كنند بدعاى خيرى حيا و ميتا و من خود لا شىام و هر چه از من واقع شده است از فضل الهى است.
الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ و اين استعارات ديباچه ديگرى است منه رحمة اللَّه اصل كتاب با اين مقدمه از روى خط مصنف رونويس شده است.
پيرو اين توجه و اقدام اساسى مجلسى اول كم كم شرح و ترجمه اخبار و نشر آنها بزبان فارسى آغاز شد و فرزند ارجمندش محمد باقر مجلسى دوم با مقام بلندى كه در كشور پادشاهان صفويه يافت اين روش را ادامه داد او نيز بترجمه و نشر اخبار پرداخت و مردم را با زبان خاندان پيغمبر آشنا كرد اين سخن باور كردنى است كه روح دينى و عقيدهاى كه تا اين تاريخ در مردم ايران بوده و آنچه از آن باقى است اثر اين تصحيح روشى است كه مجلسى اول پايه آن را گذاشت اگر چه در دوره زمامدارى نادر اين طريقه منحل شد و در طول دوره قاجار مسلك انحرافى دوباره با شدت وحدت خود در جريان افتاد ولى روح دينى عمومى كه در آن دوره شيوع يافت تا هنوز باقى و پاينده است اكنون بسيار بموقع و لازمست كه علماء و دانشمندان متوجه تاريخ شيعه گردند و اين مختصرى كه از تاريخ مفصل و قابل توجه نوشته شد با ديده انصاف بنگرند و بدين وضع بىسامان بيش از صد مليون شيعه جهان سر و سامان بدهند من آنچه شرط بلاغ است با تو گفتم و اداى وظيفه نمودم.
محمد باقر كمرهاى