نقل كرده شيعه زيدى مذهب و يكى از كارمندان سرى و مهم آنها بوده كه اهل كوفه را بپيشوائى زيد بن على و فرزندش يحيى بمنصور عباسى شورانيد سپس منصور ببهانه تمرد او از قبول منصب قضاوت او را زندانى و مسموم كرد.

البته اينكه ما ميگوئيم اين رجال بزرگ شيعه يا طرفدار خاندان على بودند اين نيست كه شيعه دوازده امامى پاك عقيده بوده‌اند، زيرا در اين تاريخ هنوز اصول مذهب شيعه براى عموم حل و فصل نشده بود و از زير ابر تقيه ميدرخشيد و براى افرادى كه كاملا با احزاب سرى شيعه وابسته نبودند يك دور نماى درخشانى بيش نداشت كه در معرض همه گونه اشتباه و خطا بود.

خاندان ديرين پاره‌اى از اين رجال بزرگ كه تاريخ آنها را بدست داده از بزرگان زردشتى ايرانى بوده‌اند چون بنى برمك و بنى نوبخت و ابن مقفّع.

بابويه جد اعلاى صدوق معاصر اين بزرگان است پدران صدوق تا بابويه چنانچه از اسامى آن‌ها برميآمد شيعه مذهب بوده‌اند ولى خود بابويه كه ظاهرا رابطه ميان دوره اسلامى و پيش از اسلام اين خاندان است معلوم نيست چه دينى داشته آنچه از نام او استفاده مى‌شود اينست كه ايرانى بوده ولى معلوم نيست اهل كجا بوده پدر صدوق على بن الحسين كه اول عالم دينى و محدث اين خاندان است در شهر قم ميزيسته اگر فرض كنيم بابويه از اهل قم بوده اين سؤال پيش مى‌آيد كه در حدود ١٦١ هجرى در قم دو طائفه وجود داشته‌اند يكى اشعريين كه از قبايل اعراب يمن بوده و در حدود سال ٨٠ هجرى از قشون سرحدى مسلمانان در ما وراء النهر منشعب شدند و عقب‌نشينى كردند و در قم متمركز شدند و بسيارى از رجال علم و حديث شيعه قم از آنانند و ديگر سكنه دهات ايرانى نژاد قم كه البته بكلى معدوم نشده بودند ولى زيردست و تابع طائفه عرب بودند در اين صورت بايد بابويه از آنها باشد و شايد هم خاندان بابويه در اين ميانه از خارج بقم مهاجرت كرده باشند

رابطه روحانى شيخ صدوق با رجال سياست معاصر خود

يكى از موفقيتهاى شايان شيخ بزرگوار صدوق اين بود كه در مردان سياستمدار معاصرش افرادى ديندار و عقيده‌مند وجود داشتند و افكار بزرگ روحانى او با افكار بزرگ سياسى آنان درهم آميخت و يك نيروى سياست روحانى و روحانيت سياسى شگرفى در جامعه ملت ايرانى پديد آورد و اين مردان بزرگ را همفكر و همكار كرد و با همت بلند و كوشش خستگى‌ناپذيرى براى اصلاح كشور و ملت قدمهاى برجسته‌اى برداشتند بزرگترين شخصيت تاريخى اين رجال سياست صاحب بن عباد وزير با تدبير آل بويه است كه دوره بيست ساله صدارت او دوره طلائى و با عظمت اين خاندانست اين مرد بزرگ كه اساس سلطنت اين خاندان را پا برجا و پر افتخار كرد در عقيده و ايمان بمبادى مقدس اسلام هم طراز ابو ذر و سلمان بوده و شايد وسيله ارتباط شيخ صدوق با خاندان آل بويه همين مرد بزرگوار است.

شيخ صدوق كه صدها كتاب نوشته با آنكه رسم بوده بسيارى از رجال علم و دانش معاصرش از روى عقيده يا براى نمايش ديباچه كتاب خود را بنام پادشاهان معاصر آرايش ميدادند چنان خامه خود را پاك و بى‌آلايش در دست داشته كه نامى از هيچ كس نبرده ولى با اين مناعت قلم كتاب عيون اخبار الرضا را كه يكى از شاهكارهاى مذهبى او است براى قدردانى از صاحب بن عباد نگارش كرده و بخزانه او اختصاص داده و چنانچه خودش ياد آور شده چيزى كه شيخ بزرگوار را برانگيخته و براى آن چنين نام با افتخارى از صاحب بن عباد در جهان بيادگار گذارده‌