قانون مدنى و فتاواى امام خمينى - كيائى، عبد الله - الصفحة ٤٩٤ - فصل اول - در مورد امكان فسخ نكاح

و نه از طرف زن. ج ٣ ص ٥٢٣

- ر. ك. ١١٢٨ س ٢٢.

س ١٩- آيا تشخيص جنون عارض بر يكى از زوجين بر عهده پزشك و متخصّص بوده يا با تشخيص حاكم شرعى است، و در صورتى كه نظر طبيب متخصّص مبنىّ بر جنون اعلام گردد آيا حاكم شرع مى‌تواند آن را ردّ نمايد؟

ج- در موارد اختلاف، ميزان ثبوت به طريق شرعى است. ج ٣ ف ص ٨٤

ماده ١١٢٢: عيوب ذيل در مرد موجب حق فسخ براى زن خواهد بود:

١- خصاء.

٢- عنن به شرط اينكه ولو يكبار عمل زناشوئى را انجام نداده باشد.

٣- مقطوع بودن آلت تناسلى به اندازه‌اى كه قادر به عمل زناشوئى نباشد[١].

صدر مسأله ١- ... و امّا عيوب مختص، پس آنچه كه اختصاص به مرد دارد سه عيب مى‌باشد: «خصاء» و آن كشيدن بيضه‌ها يا كوبيدن آنها است كه زن مى‌تواند در صورتى كه قبل از عقد باشد و آن را نمى‌دانسته است به جهت آن عقد را فسخ نمايد. و «جبّ» و آن قطع شدن آلت رجوليت است به شرطى كه چيزى از آن باقى نمانده باشد كه وطى با آن ممكن باشد ولو به قدر حشفه. و در موردى كه اين چنين باشد و جلوتر از عقد هم بوده باشد، زن مى‌تواند آن را فسخ نمايد. و امّا اگر بعد از عقد باشد در آن تأمل است، بلكه اگر بعد از عقد باشد مطلقا- چه قبل از وطى باشد يا بعد از آن- بعيد نيست كه خيار فسخ نداشته باشد. و «عنن» و آن بيمارى و مرضى است كه مانع برخاستن آلت رجوليّت مى‌شود، به طورى كه از دخول كردن عاجز باشد؛ پس در صورتى كه مطلقا از وطى عاجز باشد، زن مى‌تواند فسخ نمايد- ولى اگر نتواند او را وطى نمايد وليكن بر وطى غير او توانايى داشته باشد، آن زن حق خيار فسخ ندارد- و به جهت آن خيار فسخ ثابت مى‌شود چه قبل از عقد موجود باشد يا بعد از آن پيدا شود؛ ليكن به شرطى كه وطى آن زن ولو يك مرتبه حتى در دبر از او واقع نشده باشد. ولى اگر او را وطى كند و پس از آن عنن پيدا شود به طورى كه به طور كلى بر مقاربت قدرت نداشته باشد خيار فسخى براى زن نيست. ج ٣ ص ٥٢١- ٥٢٣ (١١٢٥)

[١]. اصلاحى مصوب ١٤/ ٨/ ٧٠.