ناحيه او و نگاه كردن به او موجب برانگيخته شدن شهوت شود؛ بنابر اقوا در ترتب بالفعل و بنابر احتياط (واجب) در غير آن (يعنى در صورتى كه ترتب بالقوه باشد).

ج ٣ ص ٤٣٥- ٤٣٧

مسأله ٢٧- نگاه كردن به زنان اهل ذمه بلكه مطلق كفار با نبود تلذذ و ريبه- يعنى ترس واقع شدن در حرام- جايز مى‌باشد. و احتياط (واجب) آن است كه به جاهايى كه عادت آن‌ها بر نپوشاندن آن جارى است اكتفا شود. و گاهى زنان باديه‌نشين و روستايى از اعراب و غير آنها- كه عادت آنها بر اين است كه خود را نمى‌پوشانند و اگر نهى شوند هم، نمى‌پذيرند و به آن توجه نمى‌كنند- به زنان اهل ذمه ملحق مى‌شوند و اين اشكال دارد. البته ظاهر آن است كه تردد در روستاها و بازارها و جاهايى كه اين چنين زنانى رفت و آمد مى‌كنند و مجامع آنها و جاهايى كه اينها معامله مى‌كنند- كه عادتاً علم پيدا مى‌شود كه نگاه به اينها مى‌افتد- جايز مى‌باشد و نگاه نكردن در اين گونه جاها واجب نيست، در صورتى كه ترس افتادن به فتنه نباشد. ج ٣ ص ٤٣٧

مسأله ٢٨- كسى كه مى‌خواهد با زنى ازدواج كند جايز است كه به او نگاه كند، به شرط آنكه به قصد لذت بردن نباشد اگر چه مى‌داند كه به جهت نگاه كردن به او، لذت قهراً حاصل مى‌شود. و به شرط آنكه احتمال بدهد كه با نگاه كردن به او، بصيرت زيادترى پيدا مى‌كند. و به شرط آنكه ازدواج آن زن بالفعل جايز باشد- نه مثل زن شوهردار و صاحب عدّه- و به شرط آنكه احتمال پيدا شدن توافق بر ازدواج را بدهد- نه آنكه بداند كه آن زن خواستگارى او را رد مى‌كند- و احتياط (مستحب) آن است كه به صورت و دو كف دست و مو و نيكويى‌هاى او اكتفا نمايد اگر چه اقوى آن است كه به مُچ‌ها بلكه و بقيه جسد- غير از عورت- تعدّى شود و احتياط (مستحب) آن است كه از پشت لباس نازك باشد، چنانكه احتياط (واجب) آن است كه- اگر اقوى نباشد- به موردى كه قصد دارد با خصوص زنى كه نگاه مى‌كند، ازدواج نمايد اكتفاء شود پس اين حكم (جواز نگاه) شامل موردى كه به طور مطلق قصد ازدواج دارد و با اين آزمايش و نگاه در صدد تعيين زوجه است نمى‌شود. و تكرار نگاه كردن- در صورتى كه اطلاع بر او در نگاه اول حاصل نشده باشد- جايز است. ج ٣ ص ٤٣٧

مسأله ٢٩- اقوى آن است كه شنيدن صداى زن بيگانه مادامى كه تلذذ و ريبه نباشد