س ١١٢- مادرى دو فرزند داشته يك پسر و يك دختر، دختر بعد از ازدواج و به دنيا آوردن دو پسر فوت كرده است، بعد از مدّتى مادر هم فوت كرده است، بعد از فوت مادر پسر او هم فوت كرده است؛ از تركه مادر يك قطعه زمين هست، ورثه پسر مى‌گويند كه شما (ورثه دختر) ارث نمى‌بريد، زيرا مادر شما قبل از مادرش فوت كرده است. لطفاً بفرمائيد كه آيا ورثه دختر از اين تركه ارث مى‌برند يا خير؟ و اگر ارث مى‌برند چه اندازه؟

ج- اگر دختر قبل از مادر فوت شده و پسر موجود [بوده‌] است ارث مادر به پسر او مى‌رسد و با وجود پسر، اولاد دختر ارث نمى‌برند ولى اگر پسر و دختر هر دو فوت شده‌اند و بعد مادر فوت شده، اولاد پسر و اولاد دختر با هم ارث مى‌برند.

ج ٣ ف ص ٤٢٩

(٨٧٥- ٩١١)

- ر. ك. ٨٨٩ س ٥١- ٩١٢ س ٢٩.

ماده ٩١١: هرگاه ميّت اولاد بلاواسطه نداشته باشد اولادِ اولاد او قائم مقام اولاد بوده و بدين طريق جزو وارث طبقه اول محسوب و با هر يك از ابوين كه زنده باشد ارث مى‌برد.

تقسيم ارث بين اولادِ اولاد بر حسب نسل به عمل مى‌آيد يعنى هر نسل حصه كسى را مى‌برد كه به توسط او به ميّت مى‌رسد بنابراين اولاد پسر دو برابر اولاد دختر مى‌برند.

در تقسيم بين افراد يك نسل پسر دو برابر دختر مى‌برد.

اول: اولاد اولاد، اگرچه پايين بروند، در تقسيم نمودن ارث با پدر و مادر و منع آنها از سهم بيشتر به سهم كمتر و منع غير آنان از اقارب، جاى خود اولاد مى‌باشند؛ خواه پدر و مادر ميّت موجود باشند يا نه. و هر بطنى بر بطن متأخر مقدم مى‌باشد.

دوّم: هر يك از آنان سهم كسى را كه به وسيله او با ميّت قرابت دارد ارث مى‌برد؛ پس فرزند دختر- مرد باشد يا زن- سهم مادرش را ارث مى‌برد و سهم او در صورت منفرد بودن يا بودن پدر و مادر، نصف است و به عنوان ردّ هم به او داده مى‌شود؛ اگر چه مرد باشد، همان طور كه به مادرش در صورتى كه بود، به عنوان ردّ هم داده مى‌شد. و فرزند پسر- مرد باشد يا زن- سهم پدرش را ارث مى‌برد؛ پس اگر فقط او باشد تمام مال، مال او است. و اگر با او صاحب فريضه‌اى باشد آنچه كه از حصه‌هاى فريضه زياد بيايد مال او مى‌باشد.

سوم: اگر اولاد پسر و اولاد دختر با هم باشند، دو ثلث آن مال اولاد پسر است كه سهم‌