وقت انعقاد نطفه او كافر باشند- چه هر دو كافر اصلى باشند يا هر دو مرتد باشند يا مختلف باشند- در حكم كافر است تا اينكه يكى از آنها قبل از بلوغ او مسلمان شوند يا بعد از بلوغ، خود بچه اسلام بياورد؛ بنابراين اگر كافرى بميرد و فرزندان كافر و بچه‌هايى از برادر مسلمان يا خواهر مسلمانش داشته باشد، اين بچه‌ها از او ارث مى‌برند؛ نه فرزندان خودش. و اگر پسر كافرى داشته باشد و از پسر مسلمانش هم بچه‌اى داشته باشد، اين بچه از او ارث مى‌برد نه پسر خودش. و اگر مسلمانى بميرد و بچه‌اى داشته باشد، سپس اين بچه بميرد و در تمام طبقه‌ها وارث مسلمانى نداشته باشد، وارث او امام عليه السلام مى‌باشد، چنانكه حال همين است در ميت مسلمان (زيرا طفل مسلمان در حكم مسلمان است). و اگر بچه‌اى كه پدر و مادرش كافرند بميرد و داراى مال باشد و تمامى ورثه‌اش كافر باشند، اين كافرها طبق آنچه كه خداوند واجب كرده است از او ارث مى‌برند و امام عليه السلام ارث نمى‌برد. اين در صورتى است كه پدر و مادرش هر دو كافر اصلى باشند و امّا اگر هر دو مرتد باشند آيا اين بچه، حكم كفر ارتدادى را دارد تا اينكه امام عليه السلام وارث او باشد يا حكم كافر اصلى را دارد تا اينكه ورثه كافرش از او ارث ببرند؟ دو وجه است كه دومى آنها خالى از قوت نيست. و در جريان حكم تابعيت، در آنچه كه گذشت، در جده تأمل است و همچنين است در جد با وجود پدر كافر، اگر چه جريان آن در جد مطلقا خالى از وجه نمى‌باشد. ج ٤ ص ٩- ١١

(١١٦٠ ق. م)

مسأله ٨- مسلمانها از همديگر ارث مى‌برند اگرچه در مذاهب و اصول و اعتقادات اختلاف داشته باشند، پس اهل حق آنان از اهل باطل آنها و برعكس؛ و اهل باطل آنان از اهل باطل آنها ارث مى‌برند. البته غلات كه محكوم به كفر مى‌باشند و خوارج و ناصبى‌ها و كسى كه بعضى از ضروريات دين را با توجه انكار نمايد و ملتزم به لوازم انكار باشد، كافر يا در حكم كافر مى‌باشند، پس مسلمان از آنها ارث مى‌برد و آنها از مسلمان ارث نمى‌برند. ج ٤ ص ١١

(٧)

مسأله ٩- كفار از همديگر ارث مى‌برند اگرچه در ملل و نحل، اختلاف داشته باشند؛ پس نصرانى از يهودى ارث مى‌برد و بر عكس، بلكه شخص حربى از ذمّى ارث مى‌برد و بر عكس، ليكن در ارث بردن بعضى از آنها از بعضى، نبود وارث مسلمان، شرط است چنانكه گذشت. ج ٤ ص ١١

(٧)