از مادر يا از هر دو؛ و عمه مادر- خواهر پدر مادر- خواه از پدر باشد يا از مادر يا از هر دو؛ و عمه جدّ پدرى و جدّ مادرى و عمه جدّه اين چنينى (پدرى يا مادرى). پس مراتب عمه‌ها مراتب پدرها است و او هر زنى است كه خواهر مردى باشد كه با تو از طرف پدرت يا مادرت با ولادت انتساب پيدا مى‌كند.

و خاله؛ و مقصود از او نيز، كسى است كه شامل خاله‌هاى بالا مى‌شود؛ پس خاله مانند عمه است، البته او خواهر يكى از مادرهاى تو- ولو از طرف پدرت- مى‌باشد، و عمه، خواهر يكى از پدرهاى تو- ولو از طرف مادرت- مى‌باشد، پس خواهر جده تو از پدر، خاله‌ات مى‌باشد زيرا او خاله پدرت است و خواهر جد تو از مادر، عمه تو است زيرا او عمه مادرت مى‌باشد. ج ٣ ص ٤٦٩- ٤٧١

(بند ٤ ماده مزبور)

مسأله ١- عمه عمه و خاله خاله مادامى كه ولو با واسطه در دو عنوان عمه و خاله داخل نشوند، حرام نمى‌باشند. و آنها گاهى در اين دو عنوان داخل مى‌شوند پس حرام مى‌شوند مانند اينكه عمه تو، خواهر پدرت، از پدر و مادر يا از پدر باشد و براى پدر پدرت خواهرى از پدر يا از مادر يا از پدر و مادر باشد، پس اين زن بدون واسطه عمه است براى عمه تو و با واسطه عمه است براى تو. و مانند اينكه اگر خاله تو خواهر مادرت از پدرش يا از پدر و مادرش باشد و براى مادر مادر تو خواهرى باشد، پس اين زن بدون واسطه خاله است براى خاله تو و با واسطه خاله است براى تو. و گاهى داخل در عنوان عمه و خاله نمى‌شوند پس حرام نمى‌باشند، مانند اينكه اگر عمه تو خواهر پدرت از مادرش- نه از پدرش- باشد و براى پدر خواهر، خواهرى باشد، پس خواهر دومى، عمه عمه تو مى‌شود، ولى بين تو و بين او اصلًا نسبى نيست. و مانند اينكه اگر خاله تو خواهر مادرت از پدرش- نه از مادرش- باشد و براى مادر خواهر، خواهرى باشد پس اين زن خاله خاله تو مى‌باشد و خاله تو ولو با واسطه نمى‌شود. و همچنين خواهر برادر يا خواهر خواهر وقتى حرام مى‌شود كه خواهر باشد، نه مطلقاً پس اگر تو برادر يا خواهرى از پدرت داشته باشى و براى مادر او دخترى از شوهر ديگر باشد پس او خواهر برادرت يا خواهرت است ولى خواهر تو نمى‌شود- نه از طرف پدرت و نه از طرف مادرت- پس بر تو حرام نمى‌باشد. ج ٣ ص ٤٧١

مسأله ٢- نسب يا شرعى است، و آن عبارت است از اينكه به سبب وطيى كه ذاتاً با