راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣١ - شرح توصيف دنيا با مثلها

نمازگزاردن و ركوع و سجود عطا فرما. نماز براى چنين شخصى از بهره‌هاى دنيوى به شمار مى‌آيد و بر هر بهره دنيوى از آن جهت كه دنيا از دنو (نزديكى و پستى) گرفته شده نام دنيا منطبق مى‌شود، ولى مقصود ما از دنياى نكوهيده اين مورد نيست. پيامبر (ص) فرمود: «از دنياى شما سه چيز محبوب من است بوى خوش، زنان، و روشنى چشمم در نماز.»«٢٨» پيامبر (ص) نماز را از لذّتهاى دنيا شمرده است، زيرا هر چه محسوس باشد و مشاهده شود از عالم شهادت و دنياست، و لذّت بردن از به حركت درآمدن اعضاى بدن در حال سجود و ركوع در دنيا انجام مى‌شود. از اين رو پيامبر (ص) آن را به دنيا نسبت داده است، ولى ما در اين كتاب جز از دنياى نكوهيده سخن به ميان نمى‌آوريم از اين رو مى‌گوييم: موارد ياد شده (لذت بردن از علم و عبادت) جزء دنيا (ى نكوهيده) به شمار نمى‌آيد.

نوع دوم در مقابل نوع اول و در منتها درجه تضاد با آن است: هر چه بهره دنيوى دارد و براى آخرت هرگز نتيجه‌اى ندارد، مانند لذت بردن از گناهان و برخوردارى از چيزهاى مباح كه بيش از مقدار لازم است و نيازهايى كه جنبه رفاهى دارد مانند بهره‌مندى از پوستهاى گاو كه آكنده از طلا و نقره است و اسبان داغ‌دار و دامها و كشت، و غلامان و كنيزان و اسبها و چهار پايان و قصرها و خانه‌هاى مستحكم، و جامه‌هاى قيمتى و غذاهاى لذيذ، كه بهره‌مندى بنده از تمام آنها همان دنياى نكوهيده است، و درباره نعمتهايى كه زائد شمرده مى‌شود يا مورد نياز است بيشتر بايد تأمل كرد.

نوع سوم حد وسط ميان دو طرف است: هر بهره دنيوى كه آدمى را در انجام كارهاى آخرت يارى مى‌دهد، مانند برخوردارى از غذا به مقدار قوت ضرورى و يك‌