راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٢٨ - شرح حقيقت تكبّر و آفت آن
ديگر بر خدا، در اين صورت تكبّر به اعتبار شخصى كه نسبت به او تكبّر مىشود سه قسم است:
١- تكبّر در برابر خدا و آن زشتترين انواع تكبّر است و فقط از جهالت محض و طغيان نشأت مىگيرد، مانند تكبّر نمرود زيرا او با خود مىگفت كه با پروردگار آسمان پيكار كند و چنان كه از گروهى نادان نقل مىشود، بلكه نقل مىشود از هر كسى كه مدّعى ربوبيّت شده مانند فرعون و ديگران او بر اثر تكبّرش گفت أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلى چون امتناع كرد كه بنده خدا باشد، از اين رو خداى متعال فرمود: إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ داخِرِينَ.
خداى متعال فرمود: لَنْ يَسْتَنْكِفَ الْمَسِيحُ أَنْ يَكُونَ عَبْداً لِلَّهِ وَ لا الْمَلائِكَةُ الْمُقَرَّبُونَ وَ من يَسْتَنْكِفْ عَنْ عِبادَتِهِ وَ يَسْتَكْبِرْ فَسَيَحْشُرُهُمْ إِلَيْهِ جَمِيعاً فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ وَ يَزِيدُهُمْ من فَضْلِهِ وَ أَمَّا الَّذِينَ اسْتَنْكَفُوا وَ اسْتَكْبَرُوا فَيُعَذِّبُهُمْ عَذاباً أَلِيماً وَ لا يَجِدُونَ لَهُمْ من دُونِ الله وَلِيًّا وَ لا نَصِيراً.«٨٧»
خداى متعال فرمود: وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اسْجُدُوا لِلرَّحْمنِ قالُوا وَ ما الرَّحْمنُ أَ نَسْجُدُ لِما تَأْمُرُنا وَ زادَهُمْ نُفُوراً.«٨٨»
٢- تكبّر كردن بر پيامبر آن است كه نفس خود را بزرگتر بالاتر از آن مىداند كه در برابر بشرى چون ديگر انسانها اطاعت كند. چنين تكبّرى گاه متكبّر را از انديشيدن باز
«٨٧» نساء / ١٧٢ و ١٧٣: هرگز مسيح از اين استنكاف نداشت كه بنده خدا باشد و نه فرشتگان مقرب او (از اين استنكاف داشتند) و آنها كه از عبوديت و بندگى او استنكاف ورزند و تكبّر كنند بزودى همه آنها را به سوى خود محشور خواهد كرد (و در رستاخيز بر مى انگيزد) - امّا آنها كه ايمان آوردند و عمل صالح انجام دادند پاداش آنها را بطور كامل خواهد داد و از فضل و بخشش خود بر آنها خواهد افزود و امّا آنها را كه استنكاف كردند و تكبّر ورزيدند، مجازات دردناكى خواهد كرد و براى خود غير از خدا سرپرست و ياورى نخواهد يافت .
«٨٨» فرقان / ٦١: و هنگامى كه به آنها گفته شود براى خداوند رحمان سجده كنيد مى گويند رحمان چيست ؟ (ما اصلا رحمان را نمى شناسيم ) ما براى چيزى سجده مى كنيم كه تو به ما دستور مى دهى (اين سخن را مى گويند) و بر نفراتشان افزوده مى شود!.