راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٩٨ - ترك عبادات از بيم ريا و داخل شدن در آفتها
بخواهد كه در فراخواندن خود به انزوا (از مردم) سخت به خدا اعتماد كند، به اين صورت كه اگر بداند كنارهگيرى مردم نسبت به او تنها با ديدن يا خنديدن يا خوردن بسيار حاصل مىشود، نفس وى به او اجازه آن كار را بدهد هرگاه نفس به او اجازه آن كارها را ندهد و اجازه عادت دهد تقريبا مقصودش منزلت يافتن در نزد مردم خواهد بود و از آن حالت رها نمىشود، مگر كسى كه اين اعتقاد در قلبش رسوخ كند كه جز خداى متعال هيچ كسى وجود ندارد، و مانند كسى عمل كند كه اگر در روى زمين جز او كسى نباشد البتّه آن عمل را انجام مىدهد بنابراين توجّه او به مردم تنها خطورهايى ضعيف است كه برطرف ساختنش براى او دشوار نيست، و هرگاه چنان باشد با ديدن مردم تغيير حالت نمىدهد. از جمله نشانههاى صدق در اين كار آن است كه اگر دو رفيق داشته باشد يكى ثروتمند و ديگرى فقير، در هنگام روى آوردن ثروتمند در نفس خود احساس احترام بيشتر نكند، مگر آنگاه كه در ثروتمند علم يا پارسايى بسيار باشد و به آن سبب او را محترم بدارند نه به خاطر ثروتش، پس كسى كه با ديدن ثروتمندان بيشتر احساس خشنودى و راحتى مىكند، رياكار يا طمعكار است و گرنه نگاه كردن به فقيران رغبت به آخرت را زياد مىكند و انسان را به مسكين بودن علاقهمند مىسازد، حال آن كه نگاه كردن به ثروتمندان عكس آن است. پس چگونه نسبت به ثروتمند بيش از فقير احساس خشنودى و راحتى مىكند. آرى در صورتى كه ثروتمندان به شما نزديك باشد يا ميانتان سابقه دوستى و حقّى باشد مىتوانيد به او بيشتر احترام كنيد، ولى طورى باشد كه اگر آن ارتباط را در فقيرى بيابيد غنى را بر فقير در احترام و تعظيم مقدّم نداريد زيرا فقير در نزد خدا از غنى محترمتر است. بنابراين ترجيح دادن غنى در احترام تنها براى طمع در ثروت اوست يا رياكارى نسبت به او. پس هرگاه در همنشينى با فقير و غنى برابرى را رعايت كنيد، بيم آن مىرود كه نسبت به غنى بيشتر از فقير خشوع كنيد و حكيمانه سخن بگوييد و اين كار فقط براى رياى پنهان يا طمع پنهان است، چنان كه ابن