راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٧١ - ترك عبادات از بيم ريا و داخل شدن در آفتها

آنها را نيز دوست بدارد، در حالى كه مردى به پيامبر (ص) عرض كرد: مرا به كارى راهنمايى فرما كه خدا و مردم مرا بر انجام آن كار دوست بدارند. فرمود: «به دنيا بى‌ميل باش تا خدا تو را دوست بدارد و اين مال بى‌ارج دنيا را به طرف مردم بينداز تا تو را دوست بدارند.»«١١٣»

مى‌گوييم: اين كه دوست بدارى مردم تو را دوست بدارند گاهى مباح و گاه ستوده و گاه نكوهيده است. ستوده آن است كه دوستى مردم را بخواهى تا از آن پى‌ببرى كه خدا تو را دوست دارد، زيرا خداى متعال هر گاه بنده‌اى را دوست بدارد محبت او را در دل بندگان خود جاى مى‌دهد. نكوهيده اين است كه دوست بدارى مردم حج و جهاد و نماز و بندگى تو را بستايند و دوست بدارند زيرا اين كار اجرت خواستن بر عبادت خدا در دنيا علاوه بر ثواب خداست. مباح آن است كه دوست بدارى مردم تو را در برابر صفات ستوده دوست بدارند نه در برابر عبادتهاى ستوده معيّن، بنابراين چنين دوستى مانند دوست داشتن مال است، زيرا مالكيّت بر دلها وسيله‌اى براى رسيدن به هدفهاست، چنان كه مالكيّت اموال نيز چنين است پس تفاوتى با هم ندارند.

ترك عبادات از بيم ريا و داخل شدن در آفتها

بايد دانست كه بعضى از مردم عمل را از بيم آن كه ريا شود ترك مى‌كنند و اين اشتباه و مطابق خواسته شيطان است، بلكه حق در ترك اعمال و ترك نكردن آن از بيم آفتها مواردى است كه بيان مى‌كنيم: و آن موارد اين است كه عبادات تقسيم مى‌شود به عبادتى كه در خود آن لذّتى نيست مانند نماز، روزه، حج، جهاد زيرا در اين اعمال تحمل سختى و نوعى مجاهده است و علّت لذّتبخش بودنش آن است كه به ستايش مردم منتهى‌