راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢١٨ - بخش دوّم ريا با نوع پوشاك و رياى با هيأت

لباس خوب هنگام بيرون شدن به طرف مردم رياكارى است. امّا حرام نيست، زيرا رياكارى در امر عبادى محسوب نمى‌شود بلكه در امور دنيوى است و هر تجمّل و آراستگى در برابر مردم همين حكم را دارد و دليل بر آن روايت عايشه است كه رسول خدا (ص) روزى قصد بيرون رفتن به سوى يارانش كرد و در آب كوزه‌اى نگريست و عمامه و موى خود بياراست. عايشه گفت: اى رسول خدا آيا اين كار را مى‌كنى؟ حضرت فرمود: «آرى، خدا دوست مى‌دارد كه بنده در هنگام بيرون رفتن به سوى برادرانش خود را بيارايد.»«٧٧» آرى اين عمل از رسول خدا (ص) عبادت بود چرا كه او مأمور به دعوت مردم و تشويق آنها به پيروى از خود دلجويى آنان بود، اگر از چشم آنها مى‌افتاد به پيروى از او رغبت نمى‌كردند. از اين رو بر او واجب بود كه بهترين حالات خود را برايشان آشكار سازد تا از چشمان مردم نيفتد، زيرا چشم مردم عوام ظاهر را مى‌بيند نه باطن را و قصد پيامبر (ص) اين بود و نيز اگر كسى از آراستن خود در چشم مردم اين قصد را داشته باشد كه از نكوهش و ملامت آنها بپرهيزد و آنها را به احترام و تعظيم خود وادارد امر مباحى را قصد كرده است، زيرا بر آدمى رواست كه از رنج نكوهش بپرهيزد و آسايش انس‌گيرى با برادران را بخواهد و هرگاه مردم او را نامرتب و كثيف بدانند با او انس نمى‌گيرند. در اين صورت رياكارى در امور غير عبادى گاه مباح و گاه عبادت و گاه نكوهيده است و اين بر حسب هدف شخص است از اين روست كه مى‌گوييم هرگاه شخص مال خود را بر گروهى ثروتمند انفاق كند و قصدش عبادت و صدقه دادن نيست، بلكه براى اين است كه مردم او را بخشنده بدانند رياكارى حلال است و نظاير آن نيز چنين است.

امّا رياكارى كه در عبادات مانند: زكات و نماز و جنگ و حجّ ريا مى‌كند دو حالت دارد: