راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢١٧ - بخش دوّم ريا با نوع پوشاك و رياى با هيأت

آيا ريا حرام است يا مكروه يا مباح؟

اگر كسى بگويد: با توجّه به مطالب ياد شده آيا ريا حرام است، يا مكروه، يا مباح؟

يا در آن تفصيل و شرح است؟

مى‌گوييم: در حكم ريا شرح و تفصيل است، زيرا ريا جاه طلبى است و آن يا به وسيله امور عبادى محقّق مى‌شود يا امور غير عبادى. اگر به غير امور عبادى باشد مانند طلب كردن مال است. بنابراين از آن جهت كه وى طالب موجّه شدن در دلهاى مردم است حرام نيست. امّا همان طور كه به دست آوردن مال با نيرنگها و وسايل ممنوع ممكن است جاه طلبى نيز چنان است. و همان طور كه به دست آوردن مال اندك كه مورد نياز انسان مى‌باشد ستوده است به دست آوردن كمى موقعيّت و آبرو كه با آن از آفتها محفوظ بماند ستوده مى‌باشد همان چيزى كه يوسف (ع) طلب كرد آنجا كه گفت:

إِنِّي حَفِيظٌ عَلِيمٌ، و همان طور كه در مال زهر كشنده و پادزهر سودمند است در جاه نيز وجود دارد و چنان كه مال بسيار انسان را به بيهودگى و طغيان مى‌كشاند و ياد خدا و آخرت را به فراموشى مى‌سپارد جاه و منزلت بسيار نيز چنان است، بلكه خطر و فتنه جاه بيشتر از فتنه مال است و چنان كه نمى‌گوييم: مالك شدن مال بسيار حرام است نمى‌گوييم: تصاحب كردن دلهاى بسيار حرام است، مگر آنگاه كه بسيارى مال و جاه انسان را به انجام كارهاى غير مجاز وادار كند. آرى همان طور كه همّت گماشتن به افزونى مال سرچشمه تمام بديهاست، همّت گماشتن به گسترش جاه و منزلت نيز منشأ همه بديهاست و مال دوست و جاه طلب بر ترك گناهان قلبى و زبانى و غير آن قادر نيست امّا گسترش جاه

و منزلت بدون حرص ورزى در به دست آوردن و غمگين نشدن از زوال آن زيانى ندارد. از اين روست كه هيچ مقام و منزلتى گسترده‌تر از منزلت رسول خدا (ص) و علماى دين كه پس از آن حضرت بودند وجود ندارد، امّا همّت گماشتن به جاه طلبى اگر چه موجب نقصان در دين است حرام نيست. بنابراين مى‌گوييم پوشيدن‌