راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٧٨ - شرح جاه دوستى ستوده و نكوهيده

پس (اى انسان) بينديش كه چگونه نادانان واژگون شدند و همانند نابينايان رو به خاك در افتادند و در طلب كمال قدرت به مال و مقام روى آوردند و حال آن كه كمالى است ناسالم و اگر سالم هم باشد دوام ندارد. آنان از كمال حريّت و علم كه اگر به دست آيد هميشگى است و قطع نمى‌شود، اعراض كردند اينان همانهايى هستند كه زندگى دنيا را با دادن آخرت خريده‌اند و ناگزير در كيفر آنان تخفيفى نيست و يارى هم نمى‌شوند و آنان كسانى هستند كه گفتار خداى متعال را درك نكرده‌اند: الْمالُ وَ الْبَنُونَ زِينَةُ الْحَياةِ الدُّنْيا وَ الْباقِياتُ الصَّالِحاتُ خَيْرٌ عِنْدَ رَبِّكَ.«٢٧» بنابراين علم و حريّت همان باقيات صالحاتى است كه به صورت كمالى در نفس باقى مى‌ماند. ولى مال و مقام كمالى است كه زود سپرى مى‌شود و چنان است كه خداى متعال مثال زده آنجا كه فرموده است: إِنَّما مَثَلُ الْحَياةِ الدُّنْيا كَماءٍ أَنْزَلْناهُ من السَّماءِ فَاخْتَلَطَ به نَباتُ الْأَرْضِ» «٢٨»

و آنچه با مردن انسان بادها آن را پراكنده و نابود مى‌سازند شكوفه زندگى دنياست، و آنچه مرگ آن را قطع نمى‌كند از باقيات صالحات است. بنابراين روشن شد كمالى كه از قدرت مال و مقام باشد كمال خيالى است و ريشه‌اى ندارد و هر كس وقت خود را منحصر به طلب آن سازد گمان كند كه مال و مقام هدف است نادان است، مگر به مقدارى كه انسان را به كمال حقيقى برساند.

شرح جاه دوستى ستوده و نكوهيده‌

هرگاه مشخص گرديد كه معناى جاه مالك شدن دلها و تسلّط بر آنهاست، پس در حكم اموال خواهد بود چه آن كه مال از عوارض زندگى دنياست و جاه نيز مانند مال با