راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٣٢ - در نكوهش ثروت و ستايش فقر

در نكوهش ثروت و ستايش فقر

بايد دانست كه مردم در برترى دادن ثروتمند سپاسگزار بر فقير شكيبا اختلاف نظر دارند و ما آن را در كتاب فقر و زهد متذكر شده و در آن تحقيق شايسته كرده‌ايم ولى در اين كتاب راهنمايى مى‌كنيم به اين كه فقر به طور اجمال برتر و بالاتر از ثروت است.

بدون اين كه در آن به شرح احوال بپردازيم و تنها به داستانى اكتفا مى‌كنيم كه حارث محاسبى (ره) در يكى از كتابهايش در ردّ بر يكى از علماى ثروتمند به تفصيل نقل كرده، آنجا كه آن عالم به صحابه ثروتمند و بسيارى ثروت بعضى از آنها استدلال و خود را به آنها تشبيه كرده است. محاسبى خود در علم معامله مهارت دارد و سابقه‌اش از اغلب كسانى كه درباره عيبهاى نفس و آفات اعمال و تأمل در عبادتها به بحث و پژوهش پرداخته‌اند بيشتر است از اين رو سزاوار است كه عين سخنانش نقل شود او پس از سخن گفتن در ردّ علماى بد مطالبى به شرح زير گفته است: به ما خبر رسيده كه عيسى (ع) گفته است: «اى علماى بد نماز مى‌خوانيد، روزه مى‌گيريد و صدقه مى‌دهيد و آنچه را به آن مأمور شده‌ايد انجام نمى‌دهيد و به آنچه تدريس مى‌كنيد عمل نمى‌كنيد. چه زشت حكم مى‌كنيد در مرحله گفتار و آرزو توبه مى‌كنيد و از روى هوى عمل مى‌كنيد پاكى ظاهر در حالى كه دلهايتان آلوده است شما را بى‌نياز نمى‌كند، به حق به شما مى‌گويم:

مانند الك آرد بيز نباشيد كه آرد خالص از آن بيرون مى‌آيد. و سبوس در آن باقى مى‌ماند همچنين شما حكم و فرمان را بر زبان مى‌آوريد و كينه در سينه‌هايتان باقى مى‌ماند. اى بندگان دنيا چگونه آخرت را درمى‌يابد كسى كه ميل دنيوى‌اش تمام نمى‌شود و تمايلش به دنيا قطع نمى‌گردد؟ به حق به شما مى‌گويم: دلهايتان از كردارهايتان مى‌گريد، دنيا را در زير زبانهايتان قرار داده‌ايد و عمل را زير قدمهايتان به حق به شما مى‌گويم:

آخرتتان را با درست كردن دنيايتان تباه كرديد و درستى دنيا در نظر شما محبوبتر از درستى آخرت است. پس كدام گروه از مردم از شما زيانكارتر است، اگر بدانيد واى بر