ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٨٤ - مسئلهء دوم - عوامل بروز فتنه ها

گرفته ، فرياد بزنيم كه اى انسانها ، حواستان را جمع و همهء قواى دماغى خودتان را متمركز بسازيد و بدانيد كه هم اكنون ساعت شمار ما از ساعت هشت و پنجاه و نه دقيقه به ساعت نه نقل مكان فرمودند لذا نابودى همهء اصول و قوانين و واقعيات را كه تا ساعت هشت و پنجاه و نه دقيقه در دست داشتيم ، اعلان مى كنيم .
احتمال مى رود كه اكثريت مردگان اعتراض كنند كه اى زنده‌هاى خاموشتر از ما مردگان ، براى اثبات اين حماقت بود كه آرامش ما را در زير انبوه خاكها بر هم زديد مگر امكان دارد كه ما نوگرايان در مقابل اين اعتراض مردگان ساكت بنشينيم ما نوگرايان فورا با گرفتن قيافهء قيمومت به مردگان ، پاسخ خواهيم داد كه حالا كه مى خواهيد برويد ، نمايندگانى از خود انتخاب كنيد كه در مجمع ما شركت كنند و از فلسفه بافى ما محروم نگردند روحت شاد اى مولوى :
< شعر > چشم باز و گوش باز و اين عما حيرتم از چشم بندى خدا < / شعر > بهر حال تعريفى كه براى روشنفكرى قابل قبول است ، اينست كه روشنفكر آن انسان است كه با آگاهى و هوشيارى هر چه بيشتر و پاكتر از ديگر انسانها ، واقعيات را دريابد و با احساس تعهد برين كمك به پيشرفت انسانها مطابق آن واقعيات نمايد .
اگر واقعيت پوسيدگى يك يا چند ، اصل و رفتار گذشتهء انسانها را نشان مى دهد ، روشنفكر بايستى سقوط آن را اعلان بدارد و براى جانشين ساختن اصل و رفتار صحيح به تكاپو بيفتد .
برگرديم به اصل مبحث كه عبارت است از موضعگيرى روشنفكران در فتنه‌ها و آشوبها ، با آن تعريفى كه براى اين مفهوم ذكر كرديم ، موضع گيرى روشنفكر در موقعيتهاى فتنه انگيز كاملا روشن گرديد ، زيرا وظيفهء آنان تفكيك حق از باطل و در آوردن مردم از اشتباهات و تكاپو براى هموار كردن راه خروج انسانها از طوفان فتنه و آشوب مى باشد .