ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٦٦ - ترجمهء خطبهء سيزدهم در سرزنش اهل بصره پس از حادثهء جمل

تفسير عمومى خطبهء سيزدهم
تفسير عمومى خطبهء سيزدهم ١ ، ٢ - كنتم جند المرأة و اتباع البهيمة ( شما اهل بصره لشكر زن و پيروان ناآگاه چهار پا ( شتر ) گشتيد ) .
از حكومت و دمسازى با على ( ع ) فرار كردند و لشكر زن و پيرو چارپاى گشتند
از حكومت و دمسازى با على ( ع ) فرار كردند و لشكر زن و پيرو چارپاى گشتند جنگ جمل يكى از حوادث خونين تاريخ است كه پيشتازان برپا كنندهء آن ، سه نفرند : عايشه يكى از زنهاى پيامبر اكرم ( ص ) ، طلحه و زبير .
محققان تاريخ اسلام در بارهء تعيين عامل شمارهء يك از اين سه نفر اختلاف نظر دارند ، بعضى مى گويند : تحريك كنندهء اصلى آن دو نفر عايشه بوده است . رقابت عايشه با امير المؤمنين عليه السلام چه در زمان حيات پيامبر و چه بعد از او تا آخرين روزهاى زندگى امير المؤمنين عليه السلام معروف است و احتياجى به تفصيل ندارد . باضافهء اين كه اعتبار عايشه بجهت همسر بودن با پيامبر در نزد مردم معمولى بالاتر از شخصيت طلحه و زبير بود ، مخصوصا با آن انتقاد كه عمر در موقع مرگش از آن دو نفر ابراز كرده بود .
گروهى معتقدند كه عايشه هر چه بود ، بالاخره يك زن بود كه ارزش خاص خود را داشت ، اين طلحه و زبير بودند كه او را تحريك نموده غائلهء جمل را براه انداختند .
اين گروه به توبيخهايى كه بعدها از طرف ارباب فضل و فضيلت در بارهء طلحه و زبير مى شد ، استناد مى كنند .
توبيخ آنان چنين بود كه به كدامين دليل آن دو نفر زن پيامبر را از جايگاه خود بيرون كشيدند و او را دستاويز رياست پرستى خود نمودند .