ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٣٥ - از آن تحول تكاملى كه پيامبر اسلام بوجود آورده بود ، منحرف گشته بهمان نقطه برگشتهايد كه مبدء حركت تكاملى شما بود

امروز كه شما در اين موقعيت قرار گرفته‌ايد ، شبيه بهمان روزيست كه پيامبر در آن مبعوث گشته ، تبليغ رسالت خود را آغاز نمود .
در آن روز پيامبر روياروى مردمى قرار گرفته بود كه در جهل و نادانى غوطه ور بودند . راه از چاه تشخيص داده نمى شد ، شرك به خدا شايع ، زنده به گور كردن فرزندان به جهت تعصب كورانه در بارهء دختران رايج بود . هدفى جز درهم و دينار ديده نمى شد . صلح و جنگ آنان بهيچ مبناى صحيح استوار نبود . اصول و قوانين زندگى مادى و معنوى درهم و برهم بود و شمشير بجاى منطق و هوى و هوس كار تعقل را انجام مى داد . در ميان چنين مردمى پيامبر اسلام اقدام به تبليغ رسالت نمود . و با اين تبليغ آنان را در بوتهء آزمايش قرار داد . آيات الهى را به آنان عرضه كرد ، واقعيات را در اختيار آنان گذاشت .
امروز وضع شما مردم پس از گذشت ساليان متمادى وضع همان دوران است كه خداوند مرا مانند پيامبر اكرم در آن دوران ، وسيلهء آزمايش شما قرار داده است .
من از روى خلوص و صفا سعادت دنيا و آخرت شما را مى خواهم و اسلامى را كه پيامبر عظيم الشأن به شما ابلاغ مى فرمود ، عرضه مى كنم . شما در ميان بدعتها و هوسهاى بى سر و ته و بدآموزىهاى روزگار پس از پيامبر غوطه ور گشته‌ايد . چقدر بيكديگر شبيه‌اند : كفر آن روز و انحراف امروز .
٦ ، ٧ ، ٨ ، ٩ ، ١٠ - و الَّذى بعثه بالحقّ لتبلبلنّ بلبلة و لتغربلنّ غربلة و لتساطنّ سوط القدر حتّى يعود اسفلكم اعلاكم و اعلاكم اسفلكم و ليسبقنّ سابقون كانوا قصّروا و ليقصّرنّ سبّاقون كانوا سبقوا ( سوگند به خدايى كه پيامبر را به حق مبعوث فرموده است ، شما گرفتار آشوبهاى فكرى و عقيدتى گشته ، در پرويزن حوادث براى تصفيه بهم خواهيم خورد و چونان محتواى ديك جوشان درهم و برهم خواهيد گشت . تا پايين نشينانتان صعود به بالا نمايند و بالانشينانتان به پستىها سقوط كنند . گروهى از شما كه در گذشته تقصير كار بودند ، پيش بتازند و جمعى كه پيشتازان جامعه بودند ، خطاكار گردند ) .