ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٦١ - ٨ - حق ثابت ، و باطل در گذر است

توضيح - در اين گونه آيات قانون كه بازگو كنندهء واقعيت است ، حق معرفى مى شود . باين معنى كه قضيّهء كلَّى كه كشف از بايستگى واقعى مى نمايد ، حق است كه بايستى مورد تبعيت قرار بگيرد .
٨ - حق ثابت ، و باطل در گذر است :
( أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَسالَتْ أَوْدِيَةٌ بِقَدَرِها فَاحْتَمَلَ السَّيْلُ زَبَداً رابِياً وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْه فِي النَّارِ ابْتِغاءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتاعٍ زَبَدٌ مِثْلُه كَذلِكَ يَضْرِبُ الله الْحَقَّ وَالْباطِلَ فَأَمَّا الزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفاءً وَأَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الأَرْضِ كَذلِكَ يَضْرِبُ الله الأَمْثالَ ) [١] .
( خداوند آبى از آسمان فرستاد ، درّه‌ها بگنجايش خود به جريان افتادند ، آن سيل كفهاى برآمده بر روى خود برآورد ، و از آن موادى كه براى زينت يا كالاى ديگر در آتش مى گذاريد و شعله روى آنها بوجود مى آوريد ، كفهايى مانند سيل برمى آورد ، خداوند حق و باطل را بدينسان مطرح مى كند . امّا كفها ناپايدارند و مى روند و امّا آنچه كه براى مردم سودمند است ، در روى زمين پايدار مى ماند ، بدين ترتيب خداوند مثلها مى زند ) .
در اين آيه ثبوت و بقاء را يكى از مختصات حق معرفى نموده زوال و فنا را از خصايص باطل گوشزد كرده است . مسلم است كه مقصود ثبوت و زوال زمانى نيست ، يعنى چنين نيست كه هر واقعيتى كه در قلمرو هستى اندكى از زمان برخوردار شود ، باطل و آنچه كه دوام و استمرار دارد حق است ، بلكه منظور اينست كه هر واقعيتى كه در مسير حيات انسانها عامل نفع اصيل به معناى عمومى آن باشد ، حق است و آنچه كه نمودى از خود نشان مى دهد ، ولى هيچگونه سودى به حال انسانها ندارد ، اگر چه براى مدتى ديدگاه آدمى را اشغال نمايد ، در واقع پوچ و گذران است .
( وَقُلْ جاءَ الْحَقُّ وَزَهَقَ الْباطِلُ إِنَّ الْباطِلَ كانَ زَهُوقاً ) [٢] .

[١] الرعد آيهء ١٧ .
[٢] الاسراء آيهء ٨١ .