ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٧٩ - عدالت و ستم

اين بود نمودارى از رابطهء « عثمان » با بيت المال . با نظر باين رفتار عثمان با مروان و طلحه و زبير و امثال آنها ، بخوبى روشن مى شود كه عوامل تلاطم حكومت امير المؤمنين عليه السلام و طغيانگرىهاى طلحه و زبير بر زمامدارى عادلانهء آن حضرت چه بوده است . براى تفسير آن تلاطمها و سركشىها احتياجى به ياد گرفتن سحر و طلسمات نداريم . با يك عبارت مختصر و روشن على بن ابي طالب ( ع ) حاضر نيست اندك آذوقه اى زيادتر از حق خود عقيل و فرزندانش به آنان ببخشد ، ولى عثمان با تمام آرامش خاطر آن همه بيت المال مسلمانان را در اختيار خويشاوندان و هواداران خود مى گذارد .
جملهء مورد تفسير كه مى گويد : « سوگند به خدا ، اگر آن اموال و املاك را پيدا كنم به مسلمانان برميگردانم ، اگر چه مهريهء زنان قرار گرفته باشد و كنيزها با آنها خريدارى شده باشد » .
همهء آن تصرفات و مالكيتها را غير قانونى اعلان نموده ، بيان مى كند كه تكليف الهى و اجتماعى على ( ع ) برگرداندن آن اموال به بيت المال مجتمع است ، اموال هر چه كه باشد و در اختيار هر كسى كه قرار گرفته باشد .
٣ - و من ضاق عليه العدل فالجور عليه اضيق ( كسى كه عدالت براى او تنگى به وجود بياورد ، ستم براى او تنگناتر ميباشد ) .
عدالت و ستم از آن هنگام كه در ديدگاه نوع انسانى ، حقيقتى بنام قانون نمودار شده است ، مفهوم عدالت نيز براى او مطرح گشته است . زيرا عدالت عبارت است از رفتار مطابق قانون . اين تعريف كه به نظر ما جامعترين تعريفات براى عدالت است مى تواند شامل همهء رفتارها و پديده‌هاى عادلانه بوده باشد . براى توضيح اين تعريف بايستى جلوه‌هاى عدالت را در قلمروهاى گوناگون جهان هستى و انسان در نظر بياوريم :