ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٠٥ - حركت براى پرواز بى بال و پر نتيجه اى جز سقوط ندارد

١٠ - اين منم كه توانستم مردم را با نشان دادن شوره زارها ، از چشمه سارهاى زلال حيات كه با عرق جبين و تكاپوهاى خستگى ناپذير بدست مى آوردند ، منصرف نموده در بيابانهاى خشك و سوزان خود خواهىهايم سرگردانشان نمايم .
آرى اين منم كه توانسته‌ام با صدها وسيلهء فكرى و مادى الفت و محبت و يگانگى مردم را به خصومت و تنفر از يكديگر تبديل نمايم .
لذا صحيح است كه بگوييم : افتخار شعله ايست كه از آتش خودخواهى زبانه مى كشد و پس از خاكستر ساختن خويش به تباه ساختن ديگران مى پردازد .
همهء كتابها و همهء محافل دم از افتخارهايى مى زنند كه انسان خيال مى كند كه در تاريخ بشرى موجودات فوق فرشتگان زندگى مى كنند و خود اطلاعى از آن ندارند اگر همهء مدعيان افتخار و مباهات راست مى گويند ، پس باعث شرمندگى و سرافكندگى انسانها كيست كسى نمى داند شايد موجوداتى همراه سنگهاى فضايى بر زمين فرود آمده جنگها و خونريزىها و حق كشىها را به راه انداخته اند ٤ - افلح من نهض بجناح او استسلم فأراح ( آن كس به مقصود خويشتن نايل گشت كه پر و بالى داشت و بپرواز در آمد ، يا فاقد قدرت بود و از هجوم به مخاطرات خوددارى كرد و آسوده گشت ) .
حركت براى پرواز بى بال و پر نتيجه اى جز سقوط ندارد اين خطبه را بنا به گفتهء بعضى از شارحين نهج البلاغه ، پس از خلافت ابى بكر ايراد فرموده است داستان اين خطبه چنين بوده است كه هنگامى كه در سقيفهء بنى ساعده براى ابو بكر بيعت گرفته شد ، ابو سفيان بن حرب فرصتى پيدا كرد كه براى بر پا كردن جنگ و پيكار در ميان مسلمانان اقدام كند تا آنان به كشتار يكديگر برخيزند و با اين غائله و پيكار دين اسلام از بين برود . لذا به نزد عباس بن عبد المطلب رفت و گفت : اين گروه ( عده اى كه به ابو بكر بيعت كردند ) ، امر زمامدارى را از بنى هاشم سلب و در بنى تيم قرار دادند و فردا اين تندخوى بنى عدى ( عمر بن الخطاب ) بر ما حكومت خواهد كرد .